Այսօր հայ ականավոր նկարիչ Մարտիրոս Սարյանի 132-ամյակն է

Մարտիրոս Սարյանը ծնվել է 1880-ին՝ Նոր Նախիջևանում (Դոնի Ռոստով)՝ հայկական ընտանիքում։ Մանկությունն անցկացրել է քաղաքից հեռու հայրական խուտորում։ Նկարիչը եղել է Անիից Ղրիմ, Ղրիմից Դոնի ափերը գաղթած Սարյանների տոհմը շարունակող Սարգիս Սարյանի բազմանդամ ընտանիքից, որն այդտեղ ապրում էր պարզ, հնավանդ կենցաղով։

21-ամյա Սարյանը, երբ դեռ չէր ավարտել Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանը, գումար ստանալով ավագ եղբայր Հովհաննեսից՝ որոշեց ճամփորդել, տեսնել իր նախնիների երկիրը։ Տպավորություններն այստեղ այնքան խորն եղան, որ նա Հայաստան եկավ նաև հետագա տարիներին, շրջագայեց Շիրակում և Լոռիում, տեսավ Անին ու Էջմիածինը, Հաղպատն ու Սանահինը, Երևանն ու Սևանը։

1915-20-ին Սարյանը շատ քիչ է նկարել, սակայն զբաղվել է հայրենանվեր գործունեությամբ։ 1915-ին Սարյանը հայ գաղթականներին օգնելու համար գալիս է Էջմիածին, 1916-ին Թիֆլիսում մասնակցում է առաջին «Հայ նկարիչների միության» ստեղծմանը, 1919-ին Ռոստովում հիմնում հայկական թանգարան։ 

«Ես չգիտեմ՝ երբ է իմ մեջ ծնվել նկարիչ։ Հնարավոր է՝ այն օրերին, երբ ես լսում էի իմ ծնողների պատմությունները՝ մեր լեռնային կախարդական ծննդավայրի մասին, երբ մանկիկ հասակում վազվզում էի տան շրջակայքով, ուրախանում բազմերանգ թիթեռներով և միջատներով։ Գույն, լույս, երազանք... Ահա այն, ինչ ես երազել եմ»,- մի առիթով ասել է Մարտիրոս Սարյանը։