Կանխարգելել, պաշտպանել, պատվաստել

ՀՀ առողջապահության նախարաությունում «Իմունիզացիայի եվրոպական շաբաթ» նախաձեռնության շրջանակներում կազմակերպվել է իմունականխարգելման հարցերին նվիրված «կլոր սեղան»:

Բացման խոսքով հանդես է եկել ՀՀ ԱՆ աշխատակազմի հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության պետ Արտավազդ Վանյանը: Բանախոսը նշել է, որ 2004 թվականից եվրոպական տարածաշրջանում իրականացվում է Իմունիզացիայի եվրոպական շաբաթ նախաձեռնությունը, որի նպատակն է հանրության շրջանում բարձրացնել իրազեկությունը, հետևաբար և պատվաստումների միջոցով բնակչությանը զերծ պահել վարակիչ հիվանդություններից:

«Որոշ հիվանդություններ պատվաստումների շնորհիվ իսպառ վերացել են, իսկ մի շարք հիվանդություններ' պակասել»,- ընդգծել է Իմունիզացիայի ազգային ծրագրի ղեկավար Գայանե Սահակյանը և հավելել, որ հանրապետությունում մինչև անկախությունը, նաև անկախությունից հետո իրականացվել և իրականացվում են պատվաստումներ: Նա կարևորել է պատվաստումների ցուցանիշների ընդգրկվածության մակարդակը' 95 տոկոս, որը հաստատվել է ԱՄՆ միջազգային զարգացման գործակալության կողմից:

Նշենք, որ այս տարի «Իմունիզացիայի եվրոպական շաբաթ» նախաձեռնությունը մեկնարկել է ապրիլի 21-ին և կշարունակվի մինչև ապրիլի 27-ը:

Ակնհայտ է, որ իմունականխարգելումն առողջապահության տնտեսապես բարձր արդյունավետ ռազմավարություններից է: Պատվաստանյութերի լայնածավալ կիրառումն ամբողջ աշխարհում մեծ հեղափոխություն է վարակիչ հիվանդությունների դեմ պայքարի գործում, ընդհուպ՝ մինչև դրանց վերացումը: Արդյունքում աշխարհում, ընդհանուր առմամբ, կտրուկ նվազել է ինչպես կառավարելի հիվանդությունների մակարդակը, այնպես էլ այդ հիվանդությունների պատճառով մահվան դեպքերը: Այսօր արդեն փաստ է բնական ծաղկի վերացումը, իսկ պոլիոմիելիտի, կարմրուկի, կարմրախտի, դիֆթերիայի, վիրուսային հեպատիտ Բ-ի վերացումը հնարավոր է և հասանելի:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության տեղեկատվության համաձայն՝

• աշխարհում տարեկան 3 մլն կյանք է փրկվում պատվաստումների շնորհիվ,

• 1998 թվականից 5 մլն մարդ կարողանում է քայլել' պոլիոմիելիտի դեմ պատվաստումների շնորհիվ, իսկ մոտակա 40 տարում՝ ավելի քան 10.6 մլն մարդ,

• Արևմտյան Եվրոպայում կարմրուկով հիվանդի բուժումը կազմում է 209-480 եվրո, իսկ կարմրուկի պատվաստանյութի 1 դեղաչափն արժե 0.17-0.97 եվրո:

Սակայն այս նվաճումները մարդկանց մեջ ձևավորել են թյուր կարծիք, որ այլևս անհրաժեշտություն չկա կատարել պատվաստումներ հազվադեպ հանդիպող հիվանդությունների դեմ: Նման կարծիքը խիստ վտանգավոր է, քանի որ վարակիչ հիվանդությունները կարող են առաջացնել բռնկումներ և դեռևս համարվում են մահացու: Հիշարժան են հետևյալ թվերը և փաստերը. վերջին 2 տարվա ընթացքում գրանցվել են կապույտ հազի բռնկումներ Ճապոնիայում՝ 13000 դեպքով, ԱՄՆ-ում՝ 7000 դեպքով՝ միայն 2010 թվականին 10 մահվան ելքով: 2010թ. Տաջիկստանում գրանցվել է պոլիոմիելիտի 458 դեպք՝ 29 մահվան ելքով: 2010 թվականից առ այսօր աշխարհում շարունակվում է կարմրուկի համաճարակը, աշխարհում տարեկան 2 մլն մարդ մահանում է վիրուսային հեպատիտ Բ-ի բարդություններից:

Հայաստանի Հանրապետությունում 1995 թվականից այլևս չի արձանագրվել պոլիոմիելիտ հիվանդությունը, որը նախկինում տարեկան առնվազն 2-3 երեխայի կայուն հաշմանդամության պատճառ էր հանդիսանում: 2002 թվականին Հայաստանը, ի թիվս եվրոպական տարածաշրջանի երկրների, հռչակվել է «պոլիոմիելիտից ազատ» երկիր և առ այսօր հաջողությամբ պահպանում է այս կարգավիճակը:

1994-95 թվականներին հանրապետությունում դիֆթերիայի բռնկումից հետո, զանգվածային պատվաստումների շնորհիվ, համաճարակային իրավիճակը կայունացել է, իսկ վերջին 10 տարվա ընթացքում դեպքեր չեն արձանագրվել: Այս օրերին աշխարհի շատ երկրներում լուրջ խնդիր են կարմրուկը և կարմրախտը՝ Իտալիայում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Շվեյցարիայում, Բուլղարիայում, Ռուսաստանում, Ուկրաինայում և այլուր: Դեռևս 2010 թվականից եվրոպայում սկսված կարմրուկի բռնկումը շարունակվում է մինչև օրս, իսկ որոշ զարգացած երկրներում, ինչպես օրինակ՝ Ֆրանսիայում և Իտալիայում, նույնիսկ գրանցվել են կարմրուկից մահվան դեպքեր: Մինչդեռ Հայաստանում կարմրուկի և կարմրախտի առումով համաճարակային իրավիճակը շատ հանգիստ է՝ ճիշտ ռազմավարության իրականացման շնորհիվ: 2007 թվականին կարմրուկի և կարմրախտի դեմ կատարված զանգվածային պատվաստումների, իսկ հաջորդիվ՝ պլանային պատվաստումներում ենթակա երեխաների մոտ 98 տոկոս ընդգրկվածության ապահովման արդյունքում հանրապետությունում կարմրուկի և կարմրախտի դեպքեր չեն արձանագրվել: 1999 թվականին հեպատիտ Բ-ի դեմ պատվաստումների ներդրումից հետո մինչև 14 տարեկան երեխաների շրջանում հիվանդացությունը նվազել է մոտ 100 անգամ: 2009 թվականին հնգավալենտ պատվաստումների ներդրման արդյունքում հանրապետությունում 2011 թվականին մենինգիտները նվազել են մոտ 2անգամ:

Հիշեք, որ միայն ժամանակին արված պատվաստումները կարող են կանխել վարակիչ հիվանդության և հաշմանդամության զարգացումը:

Արտավազդ Վանյանը նաև հաղորդեց, որ ՀՀ-ում վերջին տարիներին պոլիոմելիտի դեպքեր չեն արձանագրվել և 2002 թ-ից Հայաստանն ունի պոլիոմելիտից ազատ երկրի կարգավիճակ և մինչև հիմա այդ կարգավիճակը պահպանվում է:

Նա նաև նշեց, որ եվրոպական մի շարք երկրներում մինչև հիմա արձանագրվում է կարմրուկի և կարմրախտի բռնկումներ, իսկ Հայաստանում, շնորհիվ պատվաստումների, այս հիվանդություններից բռնկումներ չեն արձանագրվել:

«Հնգավալենտ պատվաստանյութի օգտագործումից հետո հստակ նկատելի է' մինինգիտի դեպքերը ՀՀ-ում հիսուն տոկոսով նվազել են»- տեղեկացրեց Ա. Վանյան:

Նա անդրադառձավ նաև այն խնդրին, որ հաճախ ասում են, որ եթե բռնկումներ չկան, ինչո՞ւ է պետք պատվաստվել, և նշեց, որ դա անընդւոնելի է, քանի որ հիվանդությունների վիրուսները շրջակա միջավայրում շրջանառվում են և պետք է միշտ զգոն լինել և դիմակայել:

ՀՀ ԱՆ հակահիգիենիկ և համաճարակային տեսչության պետը ևս մեկ անգամ կոչ արեց ազգաբնակչությանը' մասնակցել պլանային պատվաստումներին և ժամանակին իրականացնել դրանք, որպեսզի խուսափեն անցանկալի հետևանքներից: