Այսօր Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 97-րդ տարելիցի օրն է

Այսօր Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի 97-րդ տարելիցի օրն է: Ցեղասպանության սկիզբն է համարվում 1915-ի ապրիլի 24-ը, երբ Կոստանդնուպոլսում ձերբակալվեցին 235 հայազգի մտավորականներ։ 1915-ի և հաջորդ տարիների իրադարձությունները միանշանակ որակվում են որպես ցեղասպանություն, քանի որ պետական մակարդակով ծրագրված էր մի ամբողջ ազգի բնաջնջում, ֆիզիկական ոչնչացում։

Հայերի բնաջնջումը նախատեսված էր իրականացնել 3 փուլով։

Առաջին փուլում Կոստանդնուպոլսում ձերբակալվեցին 235 մտավորականներ, իսկ ապրիլի 29-ին նրանց թիվը գերազանցել էր 800-ը։ Նրանց բոլորին տանջանքների ենթարկելով սպանեցին։

Հայոց ցեղասպանության իրագործման երկրորդ փուլը' մոտ 60.000 հայ տղամարդկանց զորակոչն էր թուրքական բանակ, որոնք ավելի ուշ զինաթափվեցին ու սպանվեցին իրենց թուրք զինակիցների կողմից:

Ցեղասպանության երրորդ փուլը նշանավորվեց կանանց, երեխաների, ծերերի ջարդով, տեղահանությամբ դեպի սիրիական անապատ: Տեղահանության ընթացքում հարյուր հազարավոր մարդիկ սպանվեցին թուրք զինվորների կողմից, մյուսները մահացան սովից, համաճարակային հիվանդություններից: Հազարավոր կանայք ու երեխաներ ենթարկվեցին բռնության: Տասնյակ հազարավոր մարդիկ բռնի մահմեդականացվեցին:

Հայոց ցեղասպանության վերջին փուլը' թուրքական կառավարության մասսայական տեղահանությունների և հայ ազգի դեմ իր իսկ հայրենիքում իրագործված բնաջնջման համընդհանուր և բացարձակ ժխտումն է: Չնայած Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման շարունակվող գործընթացին' Թուրքիան շարունակում է ամեն կերպ պայքարել Հայոց ցեղասպանության ճանաչման դեմ: Այս անհերքելի փաստը համառորեն չի ընդունում Թուրքիայի կառավարությունը:

1965-ին՝ Ցեղասպանության 50-րդ տարելիցին, Հայաստանում ծագեց հուշահամալիր կառուցելու միտքը։ Երկու տարի անց Երևանում' Հրազդան կիրճի մոտ գտնվող Ծիծեռնակաբերդ բլրում, ավարտվեց ճարտարապետ Արթուր Թարխանյանի նախագծած (Ս. Քալաշյանի համահեղինակությամբ) հուշահամալիրի կառուցումը։ 44-մետրանոց քարակոթողը խորհրդանշում է հայ ազգի վերածնունդը, իսկ 12 քարակոթողները' կորցրած 12 գավառները, որոնք այժմ գտնվում են Թուրքիայի կազմում։ Այդ 12 քարակոթողներն առաջացնում են կոն, որի կենտրոնում 1,5 մետր խորության վրա վառվում է անմար կրակը։ Համալիրի մոտ է գտնվում 100-մետրանոց պատ, որի վրա փորագրված են այն քաղաքների ու գյուղերի անվանումները, որոնցում տեղի են ունեցել կոտորածները։

Ամեն տարի ապրիլի 24-ին՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակի օրը, հարյուր հազարավոր մարդիկ այցելում են հուշահամալիր և ծաղիկներ դնում անմար կրակի շուրջ։ Շնորհիվ սփյուռքի հայ համայնքների՝ ամբողջ աշխարհում կառուցվել են հուշահամալիրներ։