Ինչո՞ւ ՀՀԿ-ն սկսեց սիրել ՀԱԿ-ին

Քառօրյա պատերազմը, բայց հատկապես հուլիսի 17-ի զինված միջադեպն արմատապես փոխեց Հայաստանի ներքաղաքական հարաբերությունների տրամաբանությունը: Այս օրերին տեղի են ունենում իրադարձություններ, որոնք ուղղակի կամ անուղղակի հաստատում են ասվածը: Մինչև ապրիլյան պատերազմը, ՀԱԿ-ը համարվում էր գործող իշխանության, ամենաանհաշտ մցակիցը: Լևոն Տեր-Պետրոսյանի թիմի հետ են կապված 2008-ի Մարտի 1-ի իրադարձությունները, ՀԱԿ-ն էր հայաստանյան ընդդիմադիր վերջին ազդեցիկ միավորման՝ եռյակի, գաղափարական շարժիչը: ՀԱԿ-ի արմատականությունը բնականաբար արժանանում էր կառավարող կուսակցության կոշտ հակազդեցությանը:

Ամեն բան փոխվեց քառօրյա պատերազմի օրերից: Երբ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը մի կողմ դրեց ներքաղաքական տարաձայնությունները և գործող իշխանության շուրջ համախմբվելու կոչ արեց:

Տեր-Պետրոսյանը նաև գործնականում իրականություն դարձրեց սեփական կոչը, ապրիլին իր տանը հյուրընկալելով նախագահ Սերժ Սարգսյանին, իսկ մի քանի օր անց Ստեփանակերտում հյուրընկալվելով ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանին:

Հուլիսի 17-ի միջադեպին միաժամանակ արձագանքեցին գործող և առաջին նախագահները: Լևոն Տեր-Պետրոյսանի խոսքը և Սերժ Սարգսյանի ելույթը կարծես թե փոխլրացնում էին միմյանց՝ հանրության մոտ երկու նախագահների համագործակցության կարծիք ձևավորելով: 

Ոմանք համարում են, որ համագործակցություն կա ու դա նույնիսկ ողջունելի է: Աշխարհում ավանդույթ է, որ գործող ու նախկին նախագահները մեկտեղում են իրենց ջանքերն ազգային հարցերում կամ ֆորսմաժորային իրավիճակներւմ:

Մյուսներն, օրինակ՝ Նիկոլ Փաշինյանը, խոսում է Սարգսյան-Տեր-Պետրոսյան գործարքի մասին՝ նկատելով թե նրանց միավորում է ԼՂՀ հարցում զիջումների գնալու ցանկությունը:

Եթե Տեր-Պետրոսյանը քաղաքական թոշակառու լիներ ու Սերժ Սարգսյանի անունն էլ այսքան չնույնանար ՀՀԿ-ի հետ, ապա վերը նկարագրվածն իրոք կարելի էր դիտարկել պետական մտածողության երկուստեք դրսևորման հարթության մեջ:

Բայց օբյեկտիվորեն այլ է վիճակը: Սերժ Սարգսյանն ունի հստակ քաղաքական շահեր և ձգտում է սեփական իշխանության վերարտադրությանը: Լևոն տեր-Պետրոսյանը նույնպես կոնկրետ քաղաքական շահերի կրող է և ղեկավարում է մի կուսակցություն, որն աաջնահերթն է համարում իշխանափոխությունը՝ գոնե հրապարակային քաղաքականության մակարդակում:

Մյուս կողմից, ընթացիկ երկու հիմնական հարցերի շուրջ՝ ԼՂՀ խնդրում և Սասնա Ծռերին դատապարտելու հարցում, Սարգսյանի և Տեր-Պետրոսյանի թիմակիցների դիրքորոշումները գրեթե նույնական են:

Դիտարկենք մեկ այլ հարթություն, որը ևս բացահայտում է ՀՀԿ-ի անսահման լոյալությունը ՀԱԿ-ի հանդեպ, ինչպես նաև վերջինիս հանդուրժողականությունն իշխանությունների հանդեպ: ԸՕ-ն համաձայնեցված բարեփոխեցին, հետո փող չլինելու կամ այլ պատճառներով, այդ բարեփոխումները չեղարկեցին, բայց սրանով հանդերձ, ՀԱԿ-ը հեղափոխության դրոշ չպազրեց, իսկ հանրապետականները միանգամից հայտարարեցին, թե պատրաստ են կրկին երկխոսել ԸՕ-ն բարեփոխելու շուրջ Տեր-Պետրոսյանի թիմի առաջարկած օրակարգով ու պահանջներով:

Հասկանալի է, որ այստեղ խնդիրը ԸՕ-ն չէ, այն ընդամենը միջոց է, որն ապահովվում է Սարգսյան-Տեր-Պետրոսյան հեռակա, ՀՀԿ-ՀԱԿ ուղղակի երխոսությունը:

Նշանակում է նրանք խոսելու գուցե նաև պայմանավորվելու բան ունեն:  Գուցե Սերժ Սարգսյանը պատահական շրջանառու չդարձրեց ազգային համաձայնության իշխանության թեզը և անկեղծորեն կարծում է, որ իշխանության վերարտադրության քաղաքական լեգիտիմությունը հնարավոր է ապահովել, եթե որոշակի համաձայնությունների գա Տեր-Պետրոյսանի հետ: Անգամ նրա թիմակիցներին հրավիրի նոր Կառավարություն:

Հնարավոր է՝ Սարգսյանը նման բան եզրակացրած լինի, որովհետև հուլիսի 17-ն առաջին հերթին բացահայտեց նրա իշխանության քաղաքական սնանկությունը: Գործող նախագահը թերևս գիտակցում է, որ անվերջ չի կարող հենվել ոստիկանների, օլիգարխների, հանրապետական գորշության վրա:

Տեր-Պետրոյսանն իհարկե չի համաձայնի ՀԱԿ-ով մաս կազմել հանրապետական իշխանությանը որևէ պարագայում, մյուս կողմից առաջին նախագահը պրագմատիկ մարդ է և հասկանում է, որ ՀԱԿ-ը սեփական ռեսուրսներով 2017-ին ոչ միայն իշխանափոխություն իրականացնել չի կաող, այլ նաև, գուցե, զրկվի խորհրդարանական կուսակցության կարգավիճակից:

Ուրեմն նրան էլ պետք է Սերժ Սարգսյանի աջակցությունը: Խնդիրը մի քանի մանդատը չէ, այլ այնպիսի համակարգի ձևավորումը, որում Լևոն Տեր-Պետրոսյանը քաղաքական կշիռ կունենա՝ թեկուզ ընդդիմության կարգավիճակով:

Հուլիսի 17-ի միջադեպով առաջացած շարժումը և իրավիճակը մարտահրավեր է Սարգսյանի և Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական շահերին: Այդ մարտահրավերը նրանց միավորեց՝ ստիպելով մտածել քաղաքական նոր համակարգի ձևավորման մասին:

Սարգիս Հակոբյան