Այսօր Շառլ Ազնավուրի ծննդյան օրն է (տեսանյութ)

Այսօր աշխարհահռչակ շանսոնյե Շառլ Ազնավուրի ծննդյան օրն է: Շառլ Ազնավուրը (Շահնուր Վաղինակ Ազնավուրյան) համաշխարհային էստրադայի դասական երգիչ է, հայտնի հասարակական գործիչ: Ծնվել է 1924-ի մայիսի 22-ին Փարիզում` հայ գաղթականներ Միքայել և Քնար Ազնավուրյանների ընտանիքում։

Ազնավուրի առաջին արտիստական հաջողությունները նրա մանկական դերերն էին երգի թատրոնում, որոնք գրվել էին իր կողմից 20 տարեկան հասակում Էդիտ Պիաֆի և Մորիս Շեվալյեի համար, իսկ 1940-ականներին Պիեռ Ռոշի հետ հանդես է եկել կաբարեում: Էդիտ Պիաֆը, նկատելով նրանց կատարումները, խնդրում է Ազնավուրին իր համար երգեր գրել: Շառլը և Պիերը երգչուհու հետ միասին մեկնում են համերգային շրջագայության Ֆրանսիա և ԱՄՆ: Պիաֆի հետ ծանոթությունը Ազնավուրի պրոֆեսիոնալ կյանքի գլխավոր իրադարձություններից մեկն էր: Պիաֆի պնդմամբ՝ Ազնավուրը թողեց Ռոշեին և երգեր գրելու հետ միասին սկսեց երգչի իր անհատական կարիերան:

Առաջին երգը՝ «Ես հարբած եմ» (1944), Ժորժ Ուլմյերի կատարմամբ, արժանացել է «Տարվա ձայնապնակ» մրցանակին, սակայն Ազնավուր-կատարողին հանդիսատեսը երկար ժամանակ չի ընդունել։ Համաշխարհային հռչակ է ստացել 1956-ին՝ Փարիզի «Օլիմպիա» դահլիճում հաջող ելույթից հետո։

«Ֆրանսիան ազնավուրացված է»,- գրել է ֆրանսիական մամուլը։

Ազնավուրը շուրջ ութ հարյուր երգի հեղինակ է, ինչպես նաև բազմաթիվ միջազգային հիթերի՝ «Մաման», «Բոհեմը», «Դեռ երեկ», «Երիտասարդություն», «Պետք է գիտնալ», «Նա», «Երկու կիթառ», «Ինչպես ասում են», «Հավերժական սեր», «Ավե Մարիա» և այլն։ Այդ երգերի կատարողներից են նաև Էդիտ Պիաֆը, Լայզա Մինելլին, Մստիսլավ Ռոստրոպովիչը, Պլաչիդո Դոմինգոն, Հուլիո Իգլեսիասը, Շերը, Ժո Դասսենը, Ռեյ Չարլզը և այլք։

Հայկական թեման նրա մոտ ներկայացված է մի քանի երգերում՝ «Ջան», «Ինքնակենսագրություն», «Նրանք ընկան», «Քեզ համար, Հայաստան»:

Նա հրապարակել է նաև իր բանաստեղծությունները և ինքնակենսագրությունը՝ «Ազնավուրը Ազնավուրի մասին»: Ազնավուրը դարձել է թագավոր` երգիչների շարքում, և երգում է սիրո մասին ֆրանսերենով, ինչպես Էլվիս Փրեսլին՝ անգլերեն և Հուլիո Իգլեսիասը՝ իսպաներեն:

Աշխատելով թարգմանիչների հետ՝ նա ձայնագրել է իր ստեղծագործությունները անգլերեն, իսպաներեն և իտալերեն տարբերակներով: 1964-ին նա կազմակերպում է իր առաջին վաճառքը Քարնեգի Հոլլում և հանդես գալիս իր առաջին մեծ համերգային շրջագայությամբ Թուրքիայում, Լիբանանում, Հունաստանում, Աֆրիկայում և ԽՍՀՄ-ում:

Մինչ այժմ վաճառվել է Ազնավուրի շուրջ հարյուր միլիոն ձայնապնակ։ Ամերիկյան «Թայմ» հանդեսի հարցման համաձայն, Ազնավուրը 149 հազար ձայնով ճանաչվել է «Դարի արվեստագետ»։ Արժանացել է Հայաստանի և Ֆրանսիայի բարձրագույն պետական պարգևներին, «Պատվո սեզարի» (1997)։ Նկարահանվել է կինոյում՝ «Գլուխը պատին» (1958), «Կրակեք դաշնակահարի վրա» (1960), «Սատանան և տասը պատվիրանները» (1962), «Արարատ» (2002) և այլն։ Ազնավուրը հպարտանում է իր հայկական ծագմամբ, մշտապես նեցուկ է Հայաստանին։ Հայկական թեմաներով են նրա «Քեզ համար, Հայաստան», «Նրանք ընկան» (Ցեղասպանության 60-ամյակին), «Ինքնակենսագրություն» երգերը։ Դստեր՝ Սեդա Ազնավուրի հետ հայերեն կատարել է Սայաթ-Նովայի «Աշխարհումս իմն դու իս» երգը։

1988-ի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժից անմիջապես հետո հիմնադրել է «Ազնավուրը Հայաստանին» բարեգործական հիմնադրամը։ Հայաստանի մշտական դեսպանն է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում։ Նա պատրաստել է բարեգործական տեսահոլովակ Անրի Վերնոյի և 90 այլ ֆրանսիացի երգիչ-դերասանների հետ միասին «Քեզ համար, Հայաստան» երգի համար: Տեսահոլովակը վաճառվել է ռեկորդային՝ 2 միլիոն օրինակով:

Ազնավուրը 2009-ի մայիսի 4-ից՝ Ժնևի ՄԱԿ-ի գրասենյակում և այլ միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցիչն է, 2009-ի մայիսի 5-ից՝ Շվեյցարիայի Համադաշնությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ և լիազոր դեսպանը:

1964, 1996 և 2006 թթ. համերգներ է տվել Հայաստանում։ Գյումրիում կանգնեցված է Ազնավուրի արձանը, նրա անունով է կոչվում Երևանի հրապարակներից մեկը։