Աշխարհի խոշորագույն ռադիոդիտակը կբաժանվի երկու երկրի միջև

Աշխարհի խոշորագույն SKA (Square Kilometre Array - մեկ քառակուսի կիլոմետր մակերես զբաղեցնող) ռադիոդիտակը կկառուցվի երկու երկրների՝ Հարավ-Աֆրիկյան հանրապետության և Ավստրալիայի տարածքում։  Այս որոշումը կայացվել է Ամստերդամում՝ մասնակից երկրների համագումարին, ինչի արդյունքները հայտնում է NatureNews-ը։

Երկու պետությունները վաղուց էին մրցում սեփական տարածքում ռադիոդիտակի կառուցման իրավունքը ստանալու համար։ Արդյունքում որոշվեց երկու երկրների հայտն էլ բավարարել։ Յուրաքանչյուրը 15 մետր տրամագիծ ունեցող 3000 անտենաների համխումբ հանդիսացող SKA-ի կառուցումը նախատեսվում է ավարտել 2024 թվականին։ Նախագծի ընդհանուր արժեքն է 1.9 միլիարդ դոլար։

Յուրաքանչյուր երկիր ունի իր առավելությունները։ ՀԱՀ-ում SKA-ի կառուցման վայրը գտնվում է ծովի մակերևույթից ավելի բարձր, ինչը դիտակների կառուցման համար ցանկալի դիրք է։ Բացի այդ, այս երկրում աշխատանքներն ավելի էժան կարժենան։ Իսկ Ավստրալիայի արևմուտքում այն վայրը, ուր կտեղադրվեն անտեննաները, ավելի զարգացած ինֆրաստրուկտուրա ունի և, բացի այդ, այն ձեռնտու է ապահովագրական ծախսերի տեսանկյունից։

Ճիշտ է, երկու երկների միջև նախագծի բաժանումը զգալիորեն կթանկացնի այն։ Յուրաքանչյուր անտենան ամեն վայրկյան հաղորդում է տվյալների հսկայական ծավալ, որոնցից գերհամակարգիչների օգնությամբ ձևավորվում է միասնական տեսապատկերը։ Անտենաների զանգվածի բաժանման հետևանքով կարիք կլինի գործարկել երկու գերհամակարգիչ՝ օժտված ցանցային բարձրագույն թողունակությամբ։ Կարիք կլինի կառուցել երկու սպասարկող ավան, կապի երկու համակարգ և այլն։

SKA նախագիծը համատեղ մշակվում է 20 երկրների մասնակցությամբ։ Այն կգործի հաճախությունների մեծ դիապազոնում, իսկ դրա զգայությունը 50 անգամ կգերազանցի գոյություն ունեցող ամենազգայուն ռադիոդիտակին։ Այս նախագծի միջոցով, գիտնականները մտադիր են ուսումնասիրել տիեզերքի կազմավորման վաղ շրջանները, առաջին գալակտիկաների և աստղերի էվոլյուցիան և մի շարք այլ կարևորագույն գիտական խնդիրներ։ Բացի այդ, մասնագետնետրը հուսով են նաև դիտակի օգնությամբ ստուգել տիեզերական գրավիտացիայի (ձգողականության) առկա վարկածները։