Հին լուսանկարները պատմում են Գրենլանդիայի սառույցների հալվելու մասին

Սառցաբանները հետևել են վերջին 80 տարիներին Գրենլանդիայի հարավ-արևելյան սառցադաշտերի պատմությանը հին լուսանկարների միջոցով, որոնցից շատերը մինչև այժմ պահվում էին գաղտնիության կնիքի տակ և եկել են այն եզակացության, որ անցյալ դարի 30-ական թվականների ջերմացման արդյունքում սառույցների հալումը պակաս ինտենսիվ չի եղել, քանի հիմա է։ Աշխատանքը տպագրվել է Nature Geoscience պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությանը կարելի է ծանոթանալ Nature-ի կայքից։

Լուսանկարների մեծամասնությունը պահվում էին Կոպենհագենի արխիվներում և հասու չէին ուսումնասիրողներին։ Դրանցից վաղագույնները թվագրվում են 30-ականների սկզբով։ Հեղինակների թվում է նաև հայտնի ճանապարհորդ Կնուդ Ռասմուսենը, որը զբաղվում էր այս շրջաննի օդանկարմամբ։

Հետազոտության հեղինակներն օգտվել են նաև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում ամերիկյան հետախուզական ինքնաթիռների կատարած լուսանկարներից, ինչպես նաև ռազմական արբանյակների՝ արդեն գաղտնազերծված նյութերից։ Առկա փաստաթղթերից կազմվել է խճապատկեր, որը թույլ է տվել ճշգրտորեն չափագրել սառցադաշտերի և այլ օբյեկտների գծային և մնացյալ չափսերը։

Պարզվել է, որ 30-ականներին նկատված ջերմացումը ուղեկցվում էր սառցադաշտերի արագ և լայնածավալ հալմամբ, մոտավորապես այնպիսի՝ ինչպիսին այսօր է փաստվում։ Երկու գործընթացների տարբերություններն այն են, թե որ սառցադաշտերն են ավելի ենթակա եղանակի նկատվող տաքացումներին։ 80 տարի առաջ կրճատվում էին այն սառցազանգվածները, որոնց եզրերը գտնվում էին ցամաքում, մինչդեռ հիմա ավելի արագ են հալվում անմիջապես օվկիանոս իջնողները։

Սառցադաշտերի կրճատումները գիտնականներն օգտագործում են որպես կլիմայի փոփոխությունների ցուցանիշ, թեև դրանց մեկնաբանությունները հաճախ կարող է դժվարին լինել։ Մի կողմից, գիտնականները կանխատեսում են, որ կարող է հալվել կղզու ամբողջ սառցածածկույթը, մյուս կողմից հետազոտողները հաղորդում են Հիմալայներում սառցազանգվածների աճի և Ճապոնիայում մինչ այդ անհայտ սառցադաշտերի գոյացմա մասին։