Երկրաբանները պարզել են երկրակեղևի շարժման սկզբնավորման ժամանակը

Երկրաբաններն անց են կացրել գրենլանդական ցիրկոնիումի հնագույն բյուրեղների իզոտոպային վերլուծություն և ճշգրտել են լիթոսֆերային սալերի տեկտոնական ակտիվության սզբնավորման ժամանակը։ Գիտնականների խոսքերով, երկրակեղևի շարժը սկսվել է 3.2 միլիարդ տարի առաջ։ Աշխատանքը տպագրվել է Nature պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությունը ներկայացնում է Արևմտյան Ավստրալիայի համալսարանի կայքը։

Գիտնականները վերլուծության են ենթարկել արևմտյան Գրենլանդիայից վերցված ցիրկոնիումի բյուրեղներ (ցիրկոնումի սիլիկատ ZrSiO4), որոնց տարիքը կազմում է 2.85-ից մինչև 3.9 միլիարդ տարի։ Գաֆնիումի և թթվածնի իզոտոպների պարունակությունը թույլ է տվել եզրակացնել, որ գրենլանդական տեկտոնական սալն իր էվոլյուցիայի ընթացքում երկու մեծ փուլ է անցել 3.9 և 3.2 միլիարդ տարի առաջ։

Այս երկու ժամանակաշրջանների միջև Երկրագնդի երկրաբանական պատմության մեջ մեծ փոփոխություն է տեղի ունեցել՝ անցում երկրակեղևի կազմավորման հնագույն տիպից ներկայումս դիտվող տարբերակին։ Այս ժամանակ է, որ նոր երկրակեղևը սկսել է ձևավորվել միջօվկիանոսային լեռնաշղթաներիում, մայրցամաքային սալերի տակ սուզման (սուբդուկցիայի) և այլ հայտնի մեխանիզմներով։

Ցիրկոնիումի բյուրեղները Երկրի ամենահին միներալներն են։ Դրանք գոյանում են մագմայի սառչելու արդյունքում, և դրանց իզոտոպային բաղադրության վերլուծությունը գերազանց գործիք է մեր մոլորակի պատմության ուսումնասիրության համար։ Վերջերս, նման մի հետազոտության մեջ Արևելախաղաղօվկիանոսյան ճկվածքից վերցված ցիրկոնիումը թույլ թվեց պարզել տեկտոնական սալերի կազմավորման արագությունը։