Մարդու և կապիկների նախնիներն Աֆրիկա են թափանցել Ասիայի տարածքից

Հնէաբանները Մյանմայում (Բիրմա) հայտնաբերել են հնագույն պրիմատի ատամներ, որին անվանել են Afrasia djijidae։ Դրանց ատամների պարզ կառուցվածքը խոսում է այն մասին, որ կապկանմանների նախնիներն Աֆրիկա մայրցամաք են թափանցել Ասիայից, այլ ոչ հակառակը՝ ինչպես նախկինում ենթադրվում էր։ Այս հետազոտությունը տպագրվել է Proceedings of the National Academy of Sciences պարբերականում, որիհամառոտ բովանդակությունը ներկայացնում եմ Science Now-ն։

Առաջին անգամ գիտնականների խումբն այս հնագույն պրիմատի հետքերը հայտնաբերել է 2005 թվականին, Քարնեգիի անվան Բնության պատմության թանգարանի (ԱՄՆ) աշխատակից Քրիստոֆեր Բերդի ղեկավարությամբ։ Հնէաբաններին հաջողվել է գտնել 38 միլիոն տարի առաջ Մյանմայի տարածքում ապրած կենդանու սեղանատամ։ Հաջորդող 6 տարիների ընթացքում անցկացված պեղումներից գիտնականները դուրս էին բերել ևս 4 ատամ, որոնց կառուցվածքը միանշանակորեն խոսում էր դրանց կրողի՝ կապկանմանների ամենապարզունակ (բազային) խմբին պատկանելության մասին։

Ավելի վաղ ասիական Afrasia djijidae կենդանուն հիշեցնող կենդանիների բրածո հետքեր էին հայտնաբերել Լիբիայի տարածքում։ Ատամների կազմությամբ աֆրիկյան Afrotarsius libycus-ները բավականին նման էին Մյանմայից հայնաբերված պրիմատին։ Հետազոտողների խոսքերով, մինչև այժմ նրանք երբեք չէին դիտել աֆրիկյան և ասիական պրիմատների միջև նմանօրինակ մոտիկություն։ Այդուհանդերձ, հայտնագործության հեղինակներին հաջողվել է ցուցադրել, որ Afrasia djijidae-ի ատամները միկրոանատոմիական հատկանիշներում ավելի պարզունակ կառուցվածք ունեն, ուստի պիտի որ ավելի հին լինեն, քան աֆրիկյան ներկայացուցիչները։ Հեղինակները համարում են, որ դա խոսում է Ասիայից Աֆրիկա 37 միլիոն տարի առաջ կապիկների հնագույն նախնիների միգրացիայի մասին։

Կապկանմաններին, կամ բարձրագույն պրիմատների դասին են պատկանում բոլոր այն կենադնիներին, որոնց ընդունված է անվանել «կապիկներ» ընդհանրական տերմինով։ Դրանց թվին է պատկանում նաև մարդը։ 

Ավելի վաղ կարծում էին, որ կապկանմաններն առաջին անգամ Աֆրիկայում հայտնվել են 40 միլիոն տարի առաջ։ Վերջին տասնամյակի ընթացքում հաջողվել է գտնել Ասիայում դրանց համաժամանակյա գոյության բազմաթիվ վկայություններ, ինչը հանգեցրել է գիտնականների շրջանում մարդու և կապիկների հնագույն հայրենիքի տեղորոշման վերաբերյալ լայն բանավեճի։