Սեւակն ապրում ու ապրեցնում է իր ժողովրդին

1971 թվականի հունիսի 17-ն էր, Պարույր Սևակը կնոջ և երկու որդիների հետ ավտոմեքենայով դուրս է գալիս հայրենի Չանախչի գյուղից: Նրանց մեքենան անցնում է ճանապարհի դժվարին, ոլորապտույտ հատվածը և հանկարծ վթարի ենթարկվում Երասխավան գյուղից 8 կմ վերև, զառիվայր իջնող հարթ խճուղու վրա: Մեծ բանաստեղծն ու նրա կինը' Նելլի Մենաղարաշվիլին զոհվում են: Երեկոյան, Արարատ քաղաքի հիվանդանոցից, հատուկ մեքենայով, նրանց տեղափոխում են Երևան: Զոհվածների մարմիններն անմիջապես դիահերձարան են տանում:

Այս ողբերգությունն իր հետ ծնեց մեծ բանաստեղծի մահվան առեղծվածը, որ մինչ օրս շարունակում է մնալ չբացահայտված: Ահա թե ինչ է գրել վթարից անմիջապես հետո քննիչներին տված ցուցմունքի մի հատվածում Սևակի որդի Արմեն Ղազարյանը
«…Պապան չուզեց կանչել վարորդին, որովհետև հինգշաբթի օրը նրա հնձի օրն էր: Պապան գարաժից «Վոլգան» դուրս հանեց և ուրախացավ, որ հանճարեղ է դուրս հանել, որ անպայման ինքը առանձին մեզ Երևան պիտի տաներ: Մաման չառարկեց:

Գնալու էինք Երևան, որպեսզի մյուս օրը Թիֆլիս գնային իմ մեծ մամայի հոգեհանգստի համար: Ես առջևում նստեցի: Մաման ուզեց, որ ես ետև նստեմ'ծաղիկները բռնելու համար: Ետև գնացի և նստեցի Կորյունի մոտ… Տատիկն ու պապիկը մեզ ճանապարհ դրեցին, և մենք հեռացանք Չանախչիի մեր տնից:
Պապան լուռ էր և հանգիստ էր երևում: Հեշտությամբ անցանք ոլորապտույտ ճանապարհներից: Ամայի էր: Առաջից մի բեռնատար ավտո ճամփի մեջտեղից էր գնում: Պապան մոտեցավ, ազդանշան տվեց, որպեսզի ճանապարհ տա: Բեռնատարը շարունակեց մեջտեղից գնալ: Պապան ջղայնացավ, ավելի երկար ազդանշան տվեց: Վերջապես բեռնատար ավտոն թեքվեց աջ: Պապան շատ արագ կողքով անցավ, թեքվեց աջ և ետև նայելով բեռնատարի գյուղացի վարորդին ցուցամատը թափ տալով հայհոյեց:

Պապան դեռ չէր գտել իր բաց ճանապարհը, երբ բեռնատարը մի քիչ ձախ թեքվեց, մոտենալով մեզ կարծեմ պապային վախեցնելու համար: Պապան մեքենան անմիջապես աջից դեպի ձախ թեքեց, և աջ կողմից մեքենան բարձրացավ: Մամայի կողմի դուռը բացվեց: Մաման ձայն հանեց և ընկավ ցած: Պապան ձեռքը երկարեց, որ բռնի: Մեքենան շուռ եկավ և ցնցումով խփվեց գետնին: Ես Կորյունի վրա ընկա: Մեքենան նորից դարձավ և անիվների վրա կանգեց հողին: Մաման պառկել էր գետնի վրա ու շատ ձայն էր հանում: Պապան մեքենայի մեջ էր, լուռ էր…»:

Սերգեյ Գալոյանն իր «Պարույր Սևակի սպանության նոր փորձ» հոդվածում գրել է.

«Արդեն 35 տարի, 45 տարի, սրանից հետո ևս 105 տարի (Աստված չանի) փորձ է արվում սպանել Պարույր Սևակին: 1971 թվականի հունիսի 17-ը սոսկ սևակասպանության օրվա փաստագրումն է: Նրան սպանել են 1971-ի հունիսի 17-ից առաջ, այդ օրը, նրան սպանում են այսօր: Կարող է թվալ, թե մարդասպանության մոլուցքը մեր մեջ վաղուց է նստած: Չէ, այդպես չէ: Պարզապես ոմանք կատարում են ուրիշների թելադրանքը' հայերիս, Հայաստանի հոգևոր աշխարհն ավերել: Զարմանում ես, մի՞թե այսքան անմիտ ու դաժան մարդ ենք եղել, և միայն հիմա ենք իմանում այդ մասին:

Չէ, ինչո՞ւ: Հենց նույն' Պարույր Սևակի օրինակով կարելի է ասել, որ հայ ժողովրդի մեծերի դեմ մենք հաջողությամբ պայքարել ենք:
Հիշենք 1971-ի հունիսյան օրերը, երբ վթարվեց բանաստեղծը: Հայ ժողովրդի համար այդ ողբերգական ժամանակի հզոր լիցքը երբ փոքր-ինչ խաղաղվեց, հրապարակ նետվեց պատահական ավտովթարի վարկածը: Ավելին' կարճ ժամանակ անց «պարզվեց», որ ավտովթարը տեղի է ունեցել միայն ու միայն այն պատճառով, որ Պարույր Սևակը մեքենա վարել չի իմացել: Մեկ ամիս, մեկ տարի, երկու տարի հետո պարտադրեցին մեզ այս վարկածը: Եվ ամեն ինչ կարելի էր ավարտված համարել: Ժամանակի ընթացքում վերացվեց նաև ավտովթարի առիթով կազմված քրեական գործը: Անհեթեթ ու հիմար պատմություններ հնարվեցին, թե իբր Պարույր Սևակի սպանության գործը չկա ՊԱԿ-ի արխիվներում, թե, իբր, Մոսկվայի (այսինքն' ԽՍՀՄ ՊԱԿ-ի) հրամանով այդ «գործն» այրվել է»:

Վարկածները տարբեր են, բայց մի բան հստակ է. Սեւակն ապրում ու ապրեցնում է իր ժողովրդին...