Ես եմ մեղավոր. Մարդու իրավունքի պաշտպան

«Ընդդեմ իրավական կամայականության» և «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ-ները, ինչպես նաև ՀՀ փաստաբանների պալատը հունիսի 26-ին՝ խոշտանգումների զոհերի աջակցության միջազգային օրը, կազմակերպել էին «Աշխարհն առանց խոշտանգումների-2012» խորագրով համաժողով։

Համաժողովի նպատակն էր ևս մեկ անգամ բարձրաձայնել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում գոյություն ունեցող խոշտանգումների, դաժան վերաբերմունքի և արժանապատվությունը նվաստացնող այլ երևույթների մասին, ներկայացնել ՀՀ-ում դրանց կանխարգելման մեխանիզմները, ինչպես նաև խոշտանգման զոհերի վերականգնման ուղղությամբ պետական և հասարակական կազմակերպությունների իրականացրած գործունեությունն ու արդյունքները։

«Ընդդեմ իրավական կամայականության» ՀԿ-ի գործադիր տնօրեն Լարիասա Ալավերդյանը նշեց, որ նման միջոցառումները անցկացվում են արդեն 17 անգամ, սակայն երևույթը, ցավոք սրտի, առկա է հասարակության մեջ։

«Թվում էր՝ 1994 թվականից հետո նման երևույթների մասին երբեք չենք խոսի։ ՉԷ որ այն փաստը, որ հայերն առաջին են քրիստոնեություն ընդունել, պարտադրում է մեզ լինել ավելի հանդուրժող ու չկիրառել խոշտանգումներ։ Ապացուցված է, որ խոշտանգումներին առավելապես ենթարկվում են քրեակատարողական հիմնարկներում գտնվող կալանավորները, զորամասի զինծառայողներն ու նույնիսկ ոստիկանական բաժանմունքում մեկ օր անցկացրած անձը։ Միջազգային կազմակերպության դիտարկմամբ՝ ՀՀ զինված ուժերում արձանագրվել է խոշտանգումների, ծեծի ու դաժան վերաբերմունքի հետևանքով տեղի ունեցած 45 մահվան դեպք։ Չնայած՝ նման դեպքերը բավականին նվազել են նախկինի համեմատ»,- ասաց Լարիսա Ալավերդյանը։

Համաժողովին ներկա էր նաև Մարդու իրավունքների պաշտպան Կարեն Անդրեասյանը, ով կարևորեց խոշտանգումների կանխարգելման մեխանիզմների ստեղծումը.

«Ես եմ մեղավոր, այո՜, հենց ե՜ս, որ այսօր Հայաստանում կատարվում են խոշտանգումներ, իսկ եթե  խոշտանգումների դեպքեր արձանագրված ձեռնարկությունների ղեկավարներն ինձ հետ հավասար վերցնեն մեղքի բաժինը, ապա գուցե հնարավոր լինի արմատախիլ անել այս չարիքը։

Ոչ ոք չի տալիս համապատասխան ֆինանսավորում Մարդու իրավունքների պաշտպանին՝ կանխելու համար խոշտանգումների թիվն ու աջակցել խոշտանգումների հետևանքով տուժածներին։ Խոշտանգումները կվերանան, եթե Պաշտպանի գրասենյակի ներկայացուցիչները մշտապես գտնվեն «թիրախային» վայրերում ու հետևեն քրեակատարողական հիմնարկներում ու ոստիկանության համապատասխան բաժիններում տեղի ունեցող գործընթացներին։ Անհրաժեշտ է զորամասերում վերացնել անպատժելիությունը,  նույնիսկ զինվորին մեկ անգամ ապտակած սպային պետք է պատժել։

Դաժան վերաբերմունքի, ծեծի ու խոշտանգումների դեպքերը պետք է արձանագրվեն Մարդու իրավունքների պաշտպանի գրասենյակի ներկայացուցիչների կողմից, ովքեր ոչ թե երեք ամիսը մեկ, այլ  շաբաթը մեկ զորամաս այցելության ժամանակպետք է իմանան դրանց մասին։ Իսկ նման ահռելի աշխատանքը չի կարող կատարվել առանց համապատասխան ֆինանսավորման»,- եզրափակեց Մարդու իրավունքների պաշտպանը՝ ավելացնելով, որ օգոստոսին ինքը ՀՀ կառավարությանն է ներկայացնելու խելամիտ բյուջե՝ վերոհիշյալ աշխատանքներն իրականացնելու համար։

Զեկուցողները տեղեկացրեցին, որ 2008-2011 թվականների ընթացքում խոշտանգման մեղադրանքով (ՀՀ քրական օրենսգրքի 119-րդ հոդված) դատապարտվել է 7 անձ, նրանցից 3-ը համաներվել են, մեկի նկատմամբ էլ կիրառվել է բժշկական բնույթի հարկադրանքի միջոց։

Համաժողովը ամփոփվեց Մերվի Զունկկոնենի «Հետմահու. 4 պատմություն խոշտանգումների մասին» ֆիլմով, որը դաժան վերաբերմունքի հանդեպ հասարակության հանդուրժողականության հետևանքով իրականացված խոշտանգումների առկայության մասին էր։