Մոլորակային համակարգում վերացել է գազափոշային ամպը

Ավստրալիայի և ԱՄՆ-ի աստղագետները հաղորդում են TYC 8241 2652 աստղի շուրջ գազափոշային ամպի առեղծվածային անհետացման մասին։ Դիտումների արդյունքները շարադրված են Nature պարբերականում լույս տեսած հոդվածում։

Երիտասարդ TYC 8241 2652 աստղային համակարգը, որի տարիքը հաշվվում է ընդամենը 10 միլիոն տարի (ի տարբերություն Արեգակնային համակարգության 4.5 միլիարդ տարիների), գտնվում է Երկրագնդից 456 լուսատարի հեռավորության վրա։ 2009 թվականին ինֆրակարմիր ճառագայթման դիտումների արդյունքում այս աստղի շուրջ հայտնաբերվել է գազափոշային ամպ-սկավառակ։ Հետազոռողների գնահատականով, դրա ջերմաստիճանը մոտ 180 աստիճան է ըստ Ցելսիուսի սանդղակի։

Աշխատանքի սահմաններում գիտնականները ներկայացում են 2009-2011 թվականների ընթացքում  TYC 8241 2652 աստղի դիտումների արդյունքները։ Այս ժամանակահատվածում ինֆրակարմիր ճառագայթման ինտենսիվությունն անկում է գրանցել մի քանի կարգով (100-1000 անգամ)։ Գիտնականները դեռ չեն կարողանում բացատրել կատարվածի պատճառները, սակայն առաջարկում են հետևյալ վարկածը. դիտված փոշին գոյացել էր որոշ մարմինների՝ մոլորակների կամ աստերոիդների բախման հետևանքով, ապա՝ կամ ընկել աստղի վրա և վերացել, կամ՝ արտամղվել աստղային համակարգից լույսի ճնշման արդյունքում։

Միաժամանակ, նոր արդյունքները կարող են հանգեցնել մոլորակային համակարգերի կազմավորման մասին պատկերացումների վերանայման։ Այս մասին Nature News-ին հայտնել է Ջորջ Ռայքին՝ Արիզոնայի համալսարանից։ 2012 թվականին Astrophysical Journal Letters պարբերականում նրա հրապարակած հոդվածներից մեկում խոսվում էր այլ աստղային համակարգերում ևս նմանատիպ պրոցեսների դիտումների մասին, ինչից գիտնականը եզրակացրել էր, որ, հնարավոր է, TYC 8241 2652 աստղի շուրջ տեղի ունեցածը եզակի դեպք չէ, այլ մոլորակային համակարգի կազմավորման կարևոր և օրինաչափ փուլ, ինչը, հավանաբար, տեղի է ունեցել նաև մեր՝ Արեգակնային համակարգության կազմավորման ընթացքում։

Համաձայն արդի պատկերացումների՝ մոլորակները գոյանում են աստղի կազմավորումից հետո մնացած և այդ աստղի շուրջ պտտվող գազափոշային սկավառակի խտացման արդյունքում։ Աստղաֆիզիկոսները դեռ միայն ընդհանուր գծերով են պատկերացնում այս պրոցեսը։ Օրինակ, դեռ մինչև վերջ պարզ չէ մոլորակային համակարգերի բաղադրության, այսինքն մոլորակների տիպի (գազային հսկաներ, սիլիկատային՝ երկրանման) կապն աստղերի մետաղայնության հետ։