Աստղագետները դիտել են դարչնագույն թզուկի կազմավորումը

Գիտնականներին հաջողվել է դիտել Օձակրի համաստեղությունում նախամոլորակային միգամածությունից դարչնագույն թզուկ աստղի կազմավորման ընթացքը։ Աշխատանքը տպագրվել է Science պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությունը շարադրվում է նույն պարբերականի խմբագրականում։

Աստղագետների ուշադրությունը գրավել էր Արեգակից 460 լուսատարի հեռավորությամբ մի միգամածության Oph B-11 խիտ միջուկը։ Դիտումներն արվում էին միլիմետրային տիրույթում ռադիոինտերֆերոմետրիայի միջոցով, ինչը թույլ է տալիս գնահատել միջաստղային գազափոշային ամպերի խտության բաշխումը։ Oph B-11-ի շրջակա գազի տարբեր հատվածների շարժումների արագությունները չափվում են իոնների ճառագայթման դոպլերյան կարմիր շեղմամբ։

Միգամածության խիտ միջուկի չափված զանգվածը (Արեգակի զանգվածի մոտ 0.02-0.03 մասը) և շառավիղը խոսում էին այն մասին, որ ապագայում Oph B-11-ը կզարգանա ոչ թե աստղի, այլ ենթաստղի, կամ «գերմոլորակի», որն անվանում են դարչնագույն թզուկ։ Այնուամենայնիվ, շրջակա նյութի խտությունների բաշխումը ցույց է տվել, որ Oph B-11-ի կազմավորումը շատ չի տարբերվում սովորական աստղերի գոյացման ընթացքից։

Ի տարբերություն մոլորակների, որոնք կազմավորվում են արդեն ծնված աստղերի շուրջ պտտվող նախամոլորակային ամպերի խտացումների արդյունքում, աստղերն առաջանում են միգամածությունների գազափոշու խտացումների անմիջական կոլապսի (ինքնաբերական խտացման) հետևանքով։ Այսպիսով, եվրոպական աստղագետների դիտումները ցույց են տալիս, որ դարչնագույն թզուկների գոյացումն ավելի նման է աստղերի ստեղծմանը, քան մոլորակների։

Դարչնագույն թզուկներ են կոչվում այն երկնային մարմինները, որոնք ըստ զանգվածի միջանկյալ դիրք են գրավում մոլորակների և ամենափոքր աստղերի՝ կարմիր թզուկների միջև։ Դարչնագույն թզուկների զանգվածը աննշան չի հերիքում աստղերին էներգիայի (լուսատվության) աղբյուր հանդիսացող միջուկային ինքնաբերական սինթեզի բռնկման համար։ Այնուամենայնիվ, կազմավորումից հետո որոշ ժամանակ նրանք ճառագայթում են ինֆրակարմիր տիրույթում։

Վերջերս հայտնաբերվել էր ամենասառը դարչնագույն թզուկը, որի մակերևույթի ջերմաստիճանը 25 աստիճան է ըստ Ցելսիուսի սանդղակի։