Էրդողանը պաշտոնապես ներեղություն հայցեց Դերսիմում կատարվածի համար

Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը պաշտոնապես ներողություն է խնդրել թուրքական պետության անունից՝ 1930–ական թվականներին Դերսիմում թուրքական իշխանությունների կողմից իրականացրած ջարդերի համար։ Վերջինս հայտարարել է, որ իր այդ քայլը առաջինն է թուրքական պետության պատմության մեջ, քանի որ նախկինում Թուրքիայի ոչ մի բարձրաստիճան պաշտոնյա կամ ներկայացուցիչ նման քայլ չի կատարել 1936-1939 թթ.-ին Դերսիմում իրականացրած կոտորածների համար։

Ինչպես հաղորդում է թուրքական "Hurriyet Daily News" պարբերականը, Էրդողանը պահանջել է, որպեսզի Թուրքիայի Ժողովրդա–հանրապետական կուսակցությունը (CHP) նույնպես ներեղություն խնդրի, քանի որ այդ ժամանակշրջանում իշխանության ղեկին հենց այդ կուսակցությունն է եղել, և այդ բնակավայրերում ռազմական գործողությունների ամբողջ պատասխանատվությունը կրում է հենց այդ կուսակցությունը։

«Եթե պետության կողմից պահանջվում է որևէ արդարացում, և եթե այդպիսի նախադեպ չկա, ուրեմն ես պետության անունից ներողություն եմ հայցում կատարվածի համար», - հայտարարել է Էրդողանը Թուրքիայի իշխող «Արդարության և զարգացում» (AKP) կուսակցության ժողովի ժամանակ։

Ըստ հաղորդագրության՝ թուրք քաղաքագետ Դողու Էրգիլը Թուրքիայի վարչապետի արած հայտարարության վերաբերյալ ասել է, որ նման հայտարարությունը շատ ողջունելի է, սակայն Էրդողանը չպետք է սահմանափակվի դրանով, քանի որ «Թուրքիան պետք է ներեղություն խնդրի 1915 թվականից սկսված և մինչև 1955 թվականը շարունակված հայերի ծրագրված սպանությունները, ինչը հանգեցրել է Թուրքիայից ազգային փոքրամասնությունների բռնի տարհանմանը»։

Նշենք, որ 1915 թվականից միչև 1955 թվականը Թուրքիայում իրականացվել են ոչ մահմեդական ժողովուրդների զանգվածային և ծրագրված կոտորածներ, մասնավորապես, Օսմանյան Թուրքիայում այդ ժամանակ ապրող հայերի, հույների ու հրեաների նկատմամբ։ Զանգվածային կոտորածները տեղի են ունեցել Ստամբուլում, Իզմիրում և Թուրքիայի այլ քաղաքներում։ Զանգվածային կոտորածների ընթացքում սպանվել են ազգային փոքրամասնությունների տասնյակ նշանավոր ներկայացուցիչներ, և դրա հետևանքով տնտեսական կորուստները գնահատվում են մոտ մի քանի հարյուր միլիոն դոլար։

Էրդողանի արած այս հայտարարության վերաբերյալ Թուրքիայի Ժողովրդա–հանրապետական կուսակցության առաջնորդ Քեմալ Քիլիչդարողլուն չի արձագանքել, սակայն վերջինիս ղեկավարած կուսակցության ներկայացուցիչներն արագ արձագանքել են և դատապարտել են նման հայտարարությունը։ Սակայն այս հայտարարության առթիվ՝ Ժողովրդա–հանրապետական կուսակցության Դիարբեքիրի ներկայացուցիչ Մուզաֆեր Դեքերը դրական է արձագանքել և իր կուսակիցներին կոչ է արել հետևել Էրդողանի հորդորներին ու ներեղություն խնդրել։ Սակայն վերջինիս նման կոչի համար կուսակցության ղեկավարությունը զրկել է պաշտոնից։

Թուրքիայի Ժողովրդա–հանրապետական կուսակցության փոխնախագահ Գյուրսել Թեքինը վարչապետի հայտարարության վերաբերյալ ասել է, որ Էրդողանն իր այդ հայտարարությամբ «սասանեց» թուրք ժողովրդի միասնականությունը։

Թուրքիայի առևտրա–արդյունաբերական պալատի ղեկավար Թունջելին Յուսուֆ Չենգիզը հայատարարել է, որ ինքը նույնպես համաձայն է, որ Ժողովրդա–հանրապետական կուսակցությունը պատասխանատվություն է կրում Դերսիմում կատարված ջարդերի համար։ Սակայն վերջինս հավելել է, որ Էրդողանը նունպես սխալ է, քանի որ մեղադրում է միայն այդ կուսկացությանը։

«Ե՛վ պետությունը, և՛ կուսակցությունը պետք է կատարեն տվյալ դեպքի մասով իրենց հաշտեցման գործը», – եզրափակել է Չենգիզը։