Աստղադիտակները «բռնել են» արագաշարժ պուլսարին

Աստղագետները հայտնաբերել են, որ IGR J11014-6103 պուլսարը (հայերեն՝ բաբախիչ) միջաստղային տարածության մեջ շարժվում է ռեկորդային արագությամբ։ Գիտնականների հոդվածը տպագրվել է Astrophysical Journal Letters պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությանը կարելի է ծանոթանալ arXiv.org կայքում։

IGR J11014-6103 պուլսարը գտնվում է Արեգակնային համակարգությունից 30 հազար լուսատարի հեռավորության վրա՝ Նավախելի համաստեղությունում։ Աշխատանքում օգտագործվել են եվրոպական XMM-Newton, ամերիկյան Chandra և ավստրալական վերգետնյա Փարքսի դիտակներից ստացված տվյալները։

Գիտնականներն արդեն գիտեին, որ քննարկվող օբյեկտը պուլսար է։ Այժմ սակայն, նրանք կարողացել են հաստատել, որ վերջինս կազմավորվել է մոտ 15 հազար տարի առաջ MSH 11-61A գերնոր աստղի պայթյունի արդյունքում։ Գոյացել է նեյտրոնային աստղ (իսկ պուլսարները հենց նեյտրոնային աստղեր են, որոնք գերարագ պտույտ են գործում սեփական առանցքի շուրջ և որոնց մագնիսական բևեռը չի համընկնում երկրաչափականի հետ)։

Օգտագործելով գերնորի մնացորդների և պուլսարի ներկա ճշգրիտ տեղորոշման վերջին տվյալները, գիտնականները կարողացել են չափել աստղի լայնական շարժման արագությունը։ Այն ստացվել է հավասար 2400-2900 կմ/վ-ի։

2011 թվականի վերջին աստղագետները հայտնաբերել են անսպասելիորեն դանդաղ պտտվող ռենտգենյան պուլսար։ Այն ստացել է SXP 1062 անվանումը և գտնվում է մեզանից 180 հազար լուսատարի հեռավորությամբ՝ Տուկանի համաստեղությունում։ Այս նեյտրոնային աստղը սեփական առանցքի շուրջ մեկ պտույտը կատարում էր 1062 վայրկյանում, երբ այս աստղերի համար տիպիկ արագություններ են մեկ վայրկյանում մի քանի հարյուրից մինչև մի քանի հազար պտույտները։ Նեյտրոնային աստղերը գերխիտ՝ միջուկային նյութից բաղկացած աստղեր են, որոնք սովորաբար ունեն մոտ 10-20 կմ տրամագիծ և 1-2 արեգակնային զանգված։

Տեսանյութը պարունակում է նեյտրոնային աստղերի մասին հանրամատչելի տեղեկություններ։