Տիտանական օվկիանոս՝ Տիտանի ընդերքում

Աստղաֆիզիկոսները Սատուրնի ամենամեծ արբանյակի՝ Տիտանի ընդերքում օվկիանոս են հայտնաբերել։ Գիտնականների հոդվածը տպագրվել է Science պարբերականում, իսկ դրա համառոտ բովանդակությունը ներկայացնում է New Scientist կայքը։ Բացի Տիտանից, հեղուկ օվկիանոս կա սատուրնյան մեկ այլ արբանկակի՝ Էնցելադուսի մակերևույթի ներքո։ Այդպիսին է նաև Յուպիտերի Եվրոպա արբանյակը։

Տիտանը Սատուրնի շուրջ մեկ պտույտը գործում է 16 օրում։ Այդ ընթացքում գազային հսկայի գրավիտացիոն դաշտը մակընթացային ուժերի արդյունքում դեֆորմացնում է արբանյակը։ Օգտագործելով «Կասինի» տիեզերական զոնդի՝ Տիտանին 6-օրյա մերձեցման ժամանակ ստացված դիտումների տվյալները՝ գիտնականները կարողացել են չափել այդ դեֆորմացիաների պարամետրերը։ Արդյունքները հավաքվել և ի մի են բերվել 2006-2011 թվականների ընթացքում։

Պարզվել է, որ Սատուրնի արբանյակն իրեն պահում է որպես հեշտ դեֆորմացվող ընդերքով երկնային մարմին։ Գիտնականների խոսքերով, Տիտանի այսպիսի մեխանիկական հատկությունների ամենահավանական բացատրությունն արբանյակի ընդերքում՝ մոտ 100 կմ խորության վրա, «տիտանական» չափսերի օվկիանոսի գոյությունն է։ Մածուցիկության չափումները ցույց են տալիս, որ այն բաղկացած է ջրից։

Գիտնականները, ում պարզաբանում ստանալու համար դիմել էր New Scientist-ը, հայտարարել են, որ չնայած օվկիանոսի չափերին (իսկ այն գերազանցում է երկրային բոլոր օվկիանոսները՝ միասին վերցրած)՝ դրանում կյանքի գոյության մասին խոսելը դեռ վաղ է։ Այստեղ հարցը ոչ միայն Տիտանի ընդերքի բարձր ճնշումներն են, այլև այն, որ օվկիանոսն ամենայն հավանականությամբ քարե միջուկից բաժանված է սառույցի շերտով, իսկ կյանքի կազմավորման կարևորագույն նախապայմաններից մեկն է համարվում հենց պինդ միջուկի հետ ուղղակի շփումը (ստորջրյա հրաբուխներից ստացվող ջերմություն և սննդային բազա)։

Երկրագնդից բացի, Տիտանն Արեգակնային համակարգության միակ մարմինն է, որի մթնոլորտում առկա է հեղուկի շրջապտույտ։ Ջրի դերն արբանյակի վրա կատարում է մեթանը։

«Կասինի» տիեզերական զոնդն իր «Հյույգենս» վայրէջքի մոդուլներով NASA-ի և իտալական տիեզերական ընկերության համատեղ ծրագիրն է։ Սարքերը Սատուրնի ուղեծիր են հասել 2004 թվականին։ Այդ ժամանակ էլ «Հյույգենսը» վայրէջք է կատարել Տիտանի վրա։ «Կասինիի» ներկա առաքելությունն ավարտվում է 2017 թվականին։