Խոշորները ՝ «փաս». հարկատուների ցանկի «հեղափոխական» փոփոխությունը

Վերլուծական 16 Փետրվար, 2019 20:00

Պետեկամուտների կոմիտեն հրապարակել է անցած տարվա խոշոր հարկատուների ցանկը։ Ցանկը կլիներ ընդամենը թվերի հավաքածու, և որևէ քաղաքական հետաքրքրություն չէր ներկայացնի, եթե չլիներ այն հանգամանքը, որ իշխանափոխությունից անմիջապես հետո կառավարությունը պատերազմ հայտարարեց օլիգարխներին և ստվերային տնտեսությանը։ Հասարակությունը սպասում էր, թե երբ են խոշորները սկսելու տարիներ շարունակ պետությունից թաքցրած գումարները հարկերի տեսքով վերադարձնել բյուջե, ընդ որում՝ վերադարձնելու կրնակի, եռակի անգամ ավել, հաշվի առնելով այն հսկայական ստվերը, որում նրանք գործել են նախորդ իշխանությունների օրոք: Սակայն, այս ցանկը ուշագրավ է նրանով, որ տեսնում ենք ամբողջությամբ հակառակ պատկեր՝ խոշորները մի քանի անգամ նվազեցրել են բյուջե վճարվող հարկերը:

«Ալեքս Հոլդինգը» նոր իշխանությունների օրոք անհամեմատ ավելի քիչ հարկ է վճարել։ Պետեկամուտների կոմիտեի հրապարակած տվյալները վկայում են, որ ընկերության կատարած հարկային պարտավորությունները նախորդ տարվանից պակաս են եղել 24,5 տոկոսով։ Տարբերությունը կազմել է 5 մլրդ 279 մլն դրամ։ Եթե 2017թ. «Ալեքս Հոլդինգը» պետական բյուջե էր վճարել 21 մլրդ 470 մլն դրամ, ապա 2018թ.` 16 մլրդ 191 մլն դրամ։

ԴԱՀԿ նախկին պետ, ԱԺ նախկին պատգամավոր Միհրան Պողոսյանին պատկանող «Քեթրին գրուպ» ընկերությունը նույնպես հետ չի մնացել տենդենցից և զգալի նվազեցրել է վճարվող հարկերի ծավալները: Ըստ ՀՀ պետական եկամուտների կոմիտեի` անցած տարվա չորրորդ եռամսյակում «Քեթրին գրուպ» ընկերությունը զբաղեցրել է ցանկի 184-րդ տեղը, իսկ պետական բյուջե վճարել է 913 մլն 864 հազար դրամ: Իսկ ահա 017 թվականի նույն ժամանակահատվածում «Քեթրին գրուպ»-ը զբաղեցրել է ցանկի 140-րդ տեղը` կատարելով 1 մլրդ 29 մլն 550 հազար դրամ հարկային վճարումներ: Տարբերությունը ակնհայտ է:

Ամենաուշագրավն այն է, որ Տաշիր ընկերությանը պատկանող «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲԸ-ն է 50 տոկոսով նվազեցրել հարկերը: Եթե 2017 թվականի չորրորդ եռամսյակում ընկերությունը զբաղեցրել է հազար խոշոր հարկատուների ցանկի 3-րդ տեղը` վճարելով 22 մլրդ 36 մլն դրամ հարկ, ապա նախորդ տարվա հունվար-դեկտեմբերին այն 11-րդ տեղում է` վճարած 12 մլրդ 69 մլն դրամով:

Տարիներ շարունակ հազար հարկատուների ցուցակը գլխավորած ռուսական «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունն այս անգամ հայտնվել է երրորդ հորիզոնականում, թեեւ նախորդ տարվա համեմատ` մի փոքր ավելի շատ հարկ է մուծել. եթե 2017թ. «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերության հարկերը 39.7 մլրդ էին, 2018թ. դրանք կազմել են 39.9 մլրդ դրամ»:

Բարսեղ Բեգլարյանին պատկանող «Ֆլեշ»-ի ցուցանիշները նույնպես ուշագրավ փոփոխությունների են ենթարկվել: 2017-ի նույն ժամանակահատվածում Բեգլարյանը վճարել էր 12,4 միլարդ դրամ, իսկ ահա 2018-ի չորրորդ եռամսյակի տվյալներով նրա վճարած հարկերը կազմում են ընդամենը 12,2 միլիարդ:

Թեղուտ ՓԲԸ-ն նախորդ տարի բյուջե էր վճարել 11 միլարդ դրամ, իսկ այս տարի ընդամենը 3 միլարդ:

Գրեթե նույն վիճակն է նաև Լիդիան Արմենիայի դեպքում. այս ընկերությունը նախորդ տարվա այս նույն ժամանակահատվածում բյուջե էր վճարել 7.8 միլիարդ դրամ, իսկ ահա այս տարի ՝ 4.7, գրեթե կրկնակի նվազեցնելով վճարվող հարկերի ծավալները:

Նախկին վարչապետ Կարեն Կարապետյանի անվան հետ կապվող «ԷՅ Ի ՋԻ ՍԵՐՎԻՍ»-ը անցած տարվա չորրորդ եռամսյակում վճարել է 1,295,927.1 միլիարդ դրամի հարկ` զբաղեցնելով 119-րդ հորիզոնականը, այս տարվա չորրորդ եռամսյակում ընկերությունը հայտնվել է 132-րդ հորիզոնականում` համապատասխանաբար վճարելով 1,223,824 միլարդ դրամի հարկ:

Ցանկից ակնհայտ է դառնում, որ իշխանափոխությունից հետո խոշորները ակնհայտորեն «գլուխ են պահում», իսկ Նիկոլ Փաշինյանը բյուջեում առկա պակասուրդը ցանկանում է լռացնել հարկախեղդ անելով փոքր ու միջին բիզնեսը, համենայնդեպս, այդպես է երևում կառավարության վարած հարկային քաղաքականությունից…