Ինքնախոստովանանք և ինքնակործանում

Հետաքրքրական է Թուրքիայի զինված ուժերու ընդհանուր հրամանատարության հայտարարությունը, ըստ որուն, Անկարա կհերքե թրքական հետախուզական օդանավին սուրիական ուժերու կողմե կործանված ըլլալը:

Դամասկոսը ամբաստանելե, պատերազմի սպառնալիքներ կատարելե եւ Սիրիայի հետ սահմանին վրա զորքերու կուտակում ապահովելե ետք, այժմ' այս հայտարարությունը, իբրեւ արդյունք քրեագիտական փորձաքննության:

Մինչ այդ, Անկարա եւ Դամասկոս իրարամերժ հայտարարություններ կկատարեին, ոչ թե օդանավի կործանման պատճառ հանդիսացող կողմին մասին, այլ կործանումի տուն տվող պատճառին հիմնավորումներուն շուրջ: Մինչ Անկարա կպնդեր, որ օդանավը կործանված էր միջազգային ջուրերու սահմաններուն մեջ, Դամասկոս կշարունակեր հայտարարել, որ թրքական օդանավը ներխուժած էր իր երկրի օդային տարածք: Սիրիայեն նույնիսկ հնչած էին պատահածին նկատմամբ ցավ հայտնելու խոսքեր:

Հերքումը ուրեմն եթե Դամասկոսեն ըլլար, որոշ տրամաբանություն պարփակած կըլլար: Այժմ ամբաստանող կողմը, պնդողը, որ միջազգային տարածքներու մեջ կործանված է իր օդանավը, կհերքե մինչ այժմ իր կատարած հայտարարությունները եւ պատասխանատվությունը կվերցնե Սիրիայի ուսերեն:

Ի՞նչ կարելի է հետեւցնել: Կամ այն է, որ թրքական օդանավը որոշ խանգարումի հետեւանքով ինքնակործանված է կամ ալ ... թրքական հակաօդային հարուածներու զոհ գացած է: Հետաքրքրական է, որ սիրիական արձագանգ ցարդ չկա Անկարայի այս հերքումին դիմաց:

Այս օրերուն հասարակական վիճակագրություններու արդյունքներ կհրապարակվեին Թուրքիայում' բարձրաձայնելու համար, որ հարցախույզներու պատասխաններուն մեծ մասը չի բաժներ Թուրքիայի իշխանություններուն քաղաքականությունը Սիրիայի նկատմամբ: Թուրքիայի պաշտպանության նախարարութենեն եկող այս հերքումը եւս կարելի է հակադրել Էրտողանի վարած քաղաքականության:

Առաջին հայացքով ներթրքական հակասություններով կրնա մեկնաբանվիլ այս հերքումը եւ քարոզչական առումով նաեւ նման հարցախույզներու արդյունքներու հրապարակումը: Չէ բացառված սակայն, որ ներթրքական համաձայնության արդյունք ըլլա ցուցադրվող այս հակասությունը' զինվորական եւ քաղաքական թեւերու միջեւ կատարված դերերու բաշխումով:

Այս վարկածը չբացառելու մոտեցումը ավելի հող կշահի, երբ մտաբերենք պաշտոնական Անկարայի թիվ մեկ դիվանագետին կատարած հայտարարությունը, ուր հոխորտանքներով հատկանշվող պաշտոնատարը հստակորեն կխոստովաներ Սիրիայի նկատմամբ Անկարայի կիրարկած քաղաքականության ձախողությունը' հատկապես վարչակարգը տապալելու ուղղությամբ:

Ռուսական գործոնի տիրականությունը՞, թե՞ քրտական շարժումի հավանականության տեսանելիությունը կմղե Անկարան նման նահանջ արձանագրելու, տակավին կանուխ է հաստատելը: Համենայն դեպս նման հերքումներ, նահանջներ կամ ձախողած ըլլալու խոստովանանքներ հետագային առնվելիք քայլերուն վրա պայման չէ, որ լույս սփռեն: Ընդհակառակն' կրնան միտիլ ապակողմնորոշման, այլ սադրանքներու նախապատրաստության սեմին:

Սիրիական զսպվածությունը կամ լուռ մնալը այս բոլորին դիմաց այս առումով ինքնաբացատրական է: Առայժմ հստակը այն է, որ Արեւմուտքի եւ հատկապես Միացյալ Նահանգներու կողմե օղակի սեղմումին եւ ռուսական-չինական վեթոներու միջեւ թուրքական երեւութական եւ հայտարարողական նահանջ մը կնկատվի: Խաբուսի՞կ նահանջ: Անպայմա՛ն:

Շահան Գանտահարյան

«Ազդակ»ի գլխավոր խմբագիր