Տիբեթի սառցադաշտերը կհալվեն

Չինաստանի Տիբեթի ուսումնասիրության ինստիտուտի գիտնականները պնդում են, որ վերջին 30 տարիներին տարածաշրջանի սառցադաշտերը շեշտակիորեն կորցնում են իրենց ծավալները։ Այս պնդումը հակասում է այլ կլիմայաբանների կողմից վերջերս հրապարակված տվյալներին։ Նոր աշխատանքը հրապարակվել է Nature Climate Change պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությունը ներկայացնում է Nature News-ը։

Աշխատանքը հիմնված է Հիմալայներում, Պամիրում, Կարակորումում և Ցիլյանյշանյում 7100 սառցադաշտերի գումարային մակերեսի չափումների վրա։ Այս լեռնաշղթաներում դրանց մակերեսը կազմում է մոտ 100,000 քառակուսի կիլոմետր, ինչի պատճառով տարածաշրջանը երբեմն անվանում են «երրորդ բևեռ»։ 15 առանձին սառցադաշտերի չափերի վերաբերյալ տվյալներին գիտնականները հավելել են նաև մտնող և ելնող ջրի բալանսը։

Չափումների արդյունքները խոսում են այն մասին, որ տարածաշրջանում կուտակված սառույցի քանակությունը վերջին 30 տարիներին նվազում է արագացմամբ։ Գիտնականների խոսքերով, սակայն, տարբեր լեռնահամակարգերում այս գործընթացի տեմպերում կան որոշակի տարբերություններ։

Սառույցի պաշարների նվազման տվյալները հակասում են վերջերս այլ կլիմայաբանների կողմից հրապարակումներին, ըստ որոնց՝ սառցադաշտերի չափերը չեն նվազում և դեռ մի բան էլ՝ որոշ հատվածներում աճում են։ Վերջինս հիմնված էր GRACE ծրագրի շրջանակներում արբանյակային չափումների վրա և առաջին հերթին վերաբերում էր Կարակորումի լեռնազանգվածին։

Նոր տվյալները մատնանշում են Պամիրի և Կարակորումի կայուն սառցադաշտերի վիճակի զգալի փոփոխությունները, իսկ Հիմալայներում՝ դրանց նվազումը։ Չինացի գիտնականների խոսքերով, սա պայմանավորված է այս սառցադաշտերը սնուցող ձյան աղբյուրների տարբերություններով։ Պամիրն ու Կարակորումը կախված են հիմնականում արևմտյան քամիներից, որոնք կայուն ցածր ջերմաստիճան ունեն։ Հիմալայները սնվում են մուսոնային հոսանքներով բերվող ձյամբ, ինչի արդյունքում անգամ աննշան տաքացումը կարող է հանգեցնել սառցադաշտերի ծավալների զգալի կրճատման։ Մուսոնները վերջին ժամանակաշրջանում թուլացել են, իսկ արևմտյան քամիները՝ ուժգնացել, ինչն էլ պայմանավորում է այս լեռնահամակարգերում սառցադաշտերի վարքի տարբերությունները։