Տիտանի գետերն անսպասելիորեն երիտասարդ են

Աստղագետները վերլուծել են «Կասինի» տիեզերական սարքից ստացված լուսանկարները և ցույց տվել, որ Տիտանի մակերեսով հոսող մեթանի գետերն անսպասելիորեն երիտասարդ կազմություններ են, ինչը վկայում է ոչ վաղ անցյալում Սատուրնի արբանյակի մակերևույթի խոշոր ձևափոխությունների մասին։ Աշխատանքը տպագրվել է Journal of Geophysical Research-Planets պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությունը ներկայացնում է Մասաչուսեթսի Տեխնոլոգիական Համալսարանի կայքը։

Քանի որ Տիտանը Երկրից բացի Արեգակնային համակարգի միակ մարմինն է, որի մթնոլորտում գոյություն ունի հեղուկի շրջապտույտ, գիտնականները որոշել են վերլուծել դրա ազդեցությունը արբանյակի մակերևույթի էրոզիայի վրա։ Այդ նպատակով «Կասինիից» ստացված լուսանկարները համեմատվել են Երկրագնդի գետերի էրոզիան նկարագրող հատուկ մաթեմատիկական մոդելի հետ։ Գիտնականները հոսանքի ողջ երկայնքով ուսումնասիրել են տիտանյան 52 գետեր իրենց վտակներով և գետային ավազանների ճյուղավորվածությամբ։

Սատուրնի արբանյակի մեթանային գետերի համակարգը, ինչպես պարզվել է, անսպասելիորեն երիտասարդ է, և արբանյակի մակերևութի 9%-ից պակասն է ենթարկվել էրոզիայի։ Գետերը գերազանցապես երկայնաձիգ են, իսկ վտակները՝ բավականին կարճ։ Այսպիսի պատկերը հատուկ է գետային համակարգերի էվոլյուցիայի վաղ փուլերին։

Հետազոտողները գտնում են, որ նման տվյալները վկայում են, որ Տիտանի վրա կամ էրոզիայի պրոցեսն է շատ դանդաղընթաց (ինչն իրականում դժվար է բացատրել), կամ ներկայիս վիճակը վերջին շրջանում մակերևույթի լայնամասշտաբ նորացման արդյունք է։ Բացի այդ, քանի որ Տիտանի վրա կան շատ քիչ թվով խառնարաններ, այն ավելի երիտասարդ տեսք ունի, քան իրականում է։ Նոր հետազոտությունը խոսում է նաև Տիտանի վրա առկա այնպիսի պրոցեսների մասին, որոնք հանգեցնում են արբանյակի պարբերական նորացման։