Կլանված աստղն օգնել է չափել սև խոռոչի զանգվածը

Աստղագետները հաշվել են գերծանր սև խոռոչի զանգվածը վերջինիս կողմից կլանված աստղի մնացորդների ճառագայթման պարբերականության օգնությամբ։ Հետազոտությունը տպագրվել է Science պարբերականում, որի համառոտ բովանդակությունը հաղորդում է ScienceNow-ն։

Հետազոտողները վերլուծել են 2011 թվականի մարտին տեղի ունեցած Swift J1644+57 գամմա-բռնկման ճառագայթումը։ Գիտնականների խոսքերով, այն աստղագետների կողմից երբևէ գրանցված ամենապայծառ և ամենահզոր բռնկումն է։ Ի սկզբանե, հետազոտողները բռնկումը համարել են գերնորի պայթյունի հետևանք, սակայն հետագայում պարզվել է, որ դա այդպես չէ, քանի որ գերնորի բռնկումները մի քանի օրվա ընթացքում մարում են, իսկ Swift J1644+57 բռնկումը տևել է մի քանի ամիս։ Դրա աղբյուրը սև խոռոչի կողմից կլանվող աստղի գերտաք նյութն է եղել։

Հետազոտողները նկատել են, որ ճառագայթման ինտենսիվությունը փոփոխվում է 200 վայրկյան պարբերականությամբ։ Աստղագետների խոսքերով, այս փաստը կարելի է բացատրել սև խոռոչի շուրջ ակրեցիոն սկավառակի (նյութի պարուրաձև անկման արդյունքում ձևավորված սկավառակի) պտույտով։ Հիմնվելով ճառագայթման պարբերականության և այլ բնութագրիչների վրա՝ հեղինակները կարողացել են որոշել աստղը կլանած օբյեկտի մոտավոր զանգվածը, որը տատանվում է 0.45-5 միլիոն արեգակնային զանգված միջակայքում, ինչը հատուկ է գալակտիկաների կենտրոններում հաճախ հանդիպող գերծանր սև խոռոչների դասին։ Թիվը մոտավորապես համապատասխանում է ավելի վաղ գնահատականներին, որոնք քիչ ավելի չափազանված էին։

Swift J1644+57 օբյեկտի վերաբերյալ տվյալները հավաքվել են մի քանի դիտակների օգնությամբ։ Առաջինը բռնկումը գրանցել է SWIFT դիտակը, ապա դրա ուսումնասիրությանն են կցվել Hubble և Chandra դիտակները։ Հավաքված տվյալների վերլուծության հիման վրա հրապարակվել է երկու հետազոտություն, որոնցում ցույց է տրվում, որ ճառագայման բարձր ինտենսիվությունն առաջին հերթին պայմանավորված է նրանով, որ արտանետումն ուղղված է Երկրին, երկրորդ հերթին՝ որ աստղի կլանումը տեղի է ունեցել աստիճանաբար։