Հնագույն երկնաքարում առկա անհայտ միներալը պատմում է Երկրի կազմավորման մասին

ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական համալսարանի երկրաբանները Ալյենդե երկնաքարում նոր միներալ են հայտնաբերել և անվանել այն պանգուիտ։ Վերջինիս նկարագրությամբ հոդվածը լույս է տեսել American Mineralogist պարբերականում, իսկ դրա համաառոտ բովանդակությունը ներկայացնում է Wired Science կայքը։

Գիտնականները երկնաքարը հետազոտել են սկանավորող էլեկտրոնային միկրոսկոպիայի օգնությամբ, ինչի շնորհիվ երկնային մարմնում հնարավոր է եկել նկատել անհայտ միներալի մանրագույն մասնիկներ։ Քիմիական վերլուծությունը ցույց է տվել, որ միներալն ունի (Ti⁴⁺,Sc,Al,Mg,Zr,Ca)_1.8O₃ բանաձևը։ Այսինքն, միներալի կազմում կան ինչպես Երկրագնդի վրա հաճախադեպ տարրեր, այնպես էլ՝ չափազանց հազվագյուտ, ինչպիսիք են ցիրկոնիումն ու սկանդիումը։

Երկրաբանների խոսքերով՝ երկնաքարի պանգուիտը կազմավորվել է շատ վաղուց՝ մոտ 4.5 միլիարդ տարի առաջ, ինչից կարելի է եզրակացնել, որ այս միներալն արդեն առկա էր մինչև Երկրագնդի և մյուս մոլորակների կազմավորումը Արեգակի շուրջ պտտվող նախամոլորակային գազափոշային ամպում։

Պանգուիտի հնությունը գիտնականները փորձել են արտահայտել միներալին տրված անվանման միջոցով։ Այն ծագում է չինական առասպելաբանության Պան Գու հսկայի անունից, որը տապարի մեկ հարվածով բաժանել է Ինը Յանից՝ ստեղծելով Երկինքն ու Երկիրը։ Միջազգային միներալաբանության ասոցիացիայի Նոր միներալների անվանաբանության և դասակարգման հանձնաժողովը հաստատել է այս անվանումը։

Ալյենդե երկնաքարը Երկրագնդի մակերևույթին ընկել է 1969 թվականին՝ բաժանվելով բազմաթիվ մանր բերկորների։ Անկման վայրն է Պուեբլիտո դե Ալյենդե բնակավայրը Մեքսիկայի Չիհուահուա նահանգում։ Երկնաքարի ընդհանուր զանգվածը եղել է հինգ տոննա, որից երեքը գիտնականները գտել և հավաքել են՝ բաշխելով դրանք աշխարհի տարբեր գիտահետազոտական կենտրոնների միջև։ Երկնաքարի հետազոտությունը նախամոլորակային գազափոշային ամպի և փոքր մոլորակային մարմինների մեր հասկացման առաջընթացի գործում աննկարագրելի կարևորություն ունի։

Վերջերս գիտնականները հրապարակել են մարսյան ALH84001 երկնաքարի վերլուծությունը և ցույց են տվել, որ դրանում օրգանական միացությունները հրաբխային ծագում ունեն։ Ուստի, դրանք չեն կարող մարսյան հնարավոր կյանքի կենսագործունեության արդյունք լինել։