Եգիպտոսը՝ որպես խաղատախտակի ակտիվ խաղացող

Եգիպտոսի նորընտիր նախագահ Մուհամեդ Մուրսին այսօր հանդես է եկել սիրիական ճգնաժամի լուծման նախաձեռնությամբ։

Մինչ այդ Մուրսին մատնանշել էր այն հանգամանքը, որ Եգիպտոսը, Սաուդյան Արաբիան, Թուրքիան և Իրանը պետք է համագործակցեն իրար հետ՝ լուծելու սիրիական ճգնաժամը։ Այս շաբաթ նա պլանավորել է անձամբ այցելել Իրան ու Չինաստան, երկրներ, որոնք հանդես են գալիս սիրիական ներքին գործերի մեջ ներխուժելու դեմ։ Մուրսին հայտարարել է. «Ժամանակն է, որ սիրիական վարչակարգը հեռանա։ Նախագահ Բաշար ալ-Ասադը պետք է լքի երկիրը, միայն այդ բանից հետո կարելի է հարց դնել բարեփոխումների և բանակցությունների վերաբերյալ։ Մենք դիմում ենք ողջ ազատասեր աշխարհին, բոլոր երկրներին՝ կոչ անելով նրանց աջակցել սիրիական ժողովրդի շարժմանը, օգնել հասնել իրենց նպատակներին և ազատվել իշխող վարչակարգից»։

Ըստ The Guardian թերթի՝ այս շաբաթ սպասվում է Եգիպտոսի նոր առաջնորդի՝ Մուհամեդ Մուրսիի այցը Իրան, մի էական քայլ, որը կնշանավորի ջերմացում երկու պետությունների միջև և Եգիպտոսի նախաձեռնության սկիզբը՝ հանդես գալու որպես միջնորդ Սիրիայի ճգնաժամի խաղաղ կարգավորման գործընթացում։

Եգիպտոսի նախագահի որոշումը՝ այցելել Իրան՝ մասնակցելու Թեհրանում կայանալիք «Չմիավորման շարժման» գագաթաժողովին, արտացոլում է երկրի արտաքին քաղաքականության գլխավոր կողմնորոշումը դեպի արաբական աշխարհի ամենաշատ բնակչություն ունեցող պետությունը։ Մուրսիի այցը Իրան կլինի առաջինը Եգիպտոսի առաջնորդի կողմից այն բանից հետո, երբ պետությունները դադարեցրեցին դիվանագիտական հարաբերությունները 1980-ականներին՝ Եգիպտոսի կողմից Իսրայելի ճանաչումից հետո՝ տասնամյակներ անց, երբ Եգիպտոսն այդքան օգտակար է եղել Վաշինգտոնի համար։

Որպես Եգիպտոսի առաջին իսլամիստ նախագահ և զինվորական ղեկավարման ավանդույթի հաջորդ՝ Մուրսին պատրաստակամություն է հայտնել ընդլայնելու իր երկրի հարաբերությունները հատկապես բարեկամ մուսուլմանական երկրների հետ։ Ընդհանրապես Մուրսին ակտիվ նախաձեռնող արտաքին քաղաքականություն է որդեգրել՝ նպատակ ունենալով իր ազդեցությունը մեծացնել այս մշտապես թեժ տարածաշրջանում։ Եգիպտոսի քաղաքական ակտիվությունը պայմանավորված է Մերձավոր Արևելքում ստեղծված դժվար իրավիճակով և այստեղ իր հետապնդած ազգային շահերով։

«Անհրաժեշտ է հարաբերություններ հաստատել բոլոր պետությունների հետ ողջ աշխարհով մեկ։ Մենք կվերածվենք ավելի ակտիվ և արագաշարժ երկրի։ Եգիպտոսը առանցքային երկիր է, և մենք ուզում ենք խաղալ այն դերը, որը Եգիպտոսին արժանի է խաղալ»,-Մուրսիի խոսքն է մեջբերում Washington Post թերթը։

Օբամայի վարչակազմը ձգտում էր հետ պահել երկրներին գագաթաժողովին մասնակցելուց՝ ասելով՝ նրանք այդպես կխափանեն Իրանը իր միջուկային ծրագրի պատճառով մեկուսացնելու միջազգային ջանքերը։ Նույնիսկ Հոսնի Մուբարաքի օրոք Եգիպտոսը պարբերաբար մասնակցում էր «Չմիավորման շարժման» գագաթաժողովներին, որոնք անց էին կացվում երեք տարին մեկ։ Պետությունների մեծ մասը հանդիպմանը չի ուղարկում պետության ղեկավարի։ Վերլուծաբանները բնութագրում են Մուրսիի այցը Իրան՝ որպես պարզ մի նշան. Եգիպտոսն այլևս չի գործելու որպես ԱՄՆ-ի կամակատար արտաքին քաղաքականության ոլորտում։