Ռուբեն Մեհրաբյան. Բարձր մակարդակով մասնակցությունը տարակուսանք կառաջացնի

Սերժ Սարգսյանը հայտնվել է դժվարին իրավիճակում։ Նա հրավիրված է մասնակցելու Իրանում ընթացող «Չմիավրրման շարժման» գագաթնաժողովին: Lurer.com-ը փորձեց քաղաքագետ Ռուբեն Մեհրաբյանից մեկնաբանություն ստանալ «Չմիավորման շարժման» գագաթնաժողովին Հայաստանի մասնակցության, դրա հետևանքների և Իրանի վարած քաղաքականության վերաբերյալ։ 

-Հայաստանը Նախագահի մակարդակով կմասնակցի՞ արդյոք «Չմիավորման շարժման» գագաթնաժողովին, և դա ինչպիսի՞ ազդեցություն կունենա Հայաստան- Արևմուտք ու Հայաստան-Իրան-Ռուսաստան հարաբերությունների վրա։

-«Չմիավորման շարժումը» սառը պատերազմի ծնունդն է և ներկայումս ոչ մի լուրջ դերակատարում չունի։ Այստեղ Իրանը պարզապես լուծում է իր արտաքին քաղաքական լրջագույն խնդիրները։ Այս հավաքը պետք է Իրանին, որպեսզի ցույց տա իր տեղը և դերը միջազգային քաղաքականության մեջ և դրանով հակակշռի այն ճնշումները, որ գործադրվում են իր վրա թե՜ սանկցիաների, թե՜ մեկուսացման և թե՜ ուղղակի սպառնալիքների ձևով։

Չնայած հայ-իրանական երկկողմ հարաբերությունների կարևորությանը՝ չեմ կարծում, որ Հայաստանը այս գագաթնաժողովին պետք է ներկայացված լինի բարձրագույն մակարդակով, որովհետև դա մեզ մեծ բան չի տա։ Հայ-իրանական հարաբերությունները չեն կարող պայմանավորված լինել այս համաժողովին մասնակցությամբ։ Նախագահի մակարդակով մասնակցությունը կարող է Հայաստանի համար խոչընդոտներ ստեղծել այն քաղաքական ուղղություններով, որոնք ներկայումս ակտուալ են և ունեն կենսական կարևորություն։ Այստեղ օգուտները շատ աննշմար են, իսկ վնասները՝ ակնհայտ։ Բարձր մակարդակով մասնակցությունն առնվազն տարակուսանք կառաջացնի, քանի որ Իրանը ներկայումս սպառնալիքներով է հանդես գալիս արևմուտքի և արևմուտքի դաշնակիցների հանդեպ։

-Չմասնակցելու դեպքում Ռուսաստանի և Իրանի հետ հարաբերություններում խնդիրներ չե՞ն առաջանա։

Հայաստանը պետություն է և ունի իր առաջնահերթությունները և ինքն է որոշում այս կամ այն ֆորմատներին մասնակցության մակարդակը։ Հայաստանի դիվանագիտությունն ընդունակ է բացատրել ինչն՝ ինչի համար է արվում, եթե նման հարցեր լինեն։ Այստեղ ուղղակի կարևոր է ռացիոնալ ձևով հաշվարկել մեր պետականության շահերը, անկախ նրանից, թե ով ինչ կմտածի այդ մասին։ Մասնակցել պետք է, բայց ոչ նախագահի մակարդակով։

-Այսպիսով սա Իրանի կողմից փորձ է «Չմիավորման շարժումը» հարթա՞կ ծառայեցնել իր արտաքին քաղաքական խնդիրները լուծելու համար և սա արդյոք շարժումը վերաիմաստավորվելու և որպես հակաարևմտյան գործիք օգտագործելու փորձ չէ՞։

Ոչ այնքան հարթակ, որքան գործիք։ Իսկ հակաարևմտյան գործոն դարձնելու ցանկություն շատ շրջանակներ կարող են ունենալ, բայց մի հարց է ցանկությունը, մի այլ հարց՝ իրողությունը։ Ներկա դրությամբ հակաարևմտյան ճամբար ձևավորելը ուղղակի անհնար է, քանի որ շահերը չափից դուրս բազմազան են, ինչպես նաև այն ուժերը, որոնք այդ իներցիոն հակաարևմտականությունը փորձում են շահարկել, այնուամենայնիվ, թե՜ առևտրային, թե՜ բանկային, թե՜ մարդկային կապերով կապված են նույն արևմուտքի հետ։

Սևակ Մամյան