Մեկնարկեցին հայ գրատպության 500-ամյակին նվիրված միջոցառումները

Հայկական տպագրության 500-ամյակին նվիրված միջոցառումները մեկնարկեցին ս. թ. դեկտեմբերի 14-ին /կգործի մինչև 2012 թ. ապրիլի 10-ը/ Վենետիկում` ի նշանավորումն 1512 թ. այնտեղ ծնունդ առած հայալեզու տպագիր առաջին գրքի: Վենետիկի Կոռեր, Հնագիտության ազգային թանգարաններում և Մարչանա ազգային գրադարանում այդ օրը բացվեցին Հայ գրատպության 500-ամյա պատմությունն ու հայկական քաղաքակրթությունը ներկայացնող ցուցադրությունները, որոնց հաջորդեց Սան Մարկո տաճարում տեղի ունեցող հայ հոգևոր երաժշտության համերգը` մասնակցությամբ օպերային երիտասարդ մեներգիչներ Հասմիկ Թորոսյանի, Հովհաննես Այվազյանի և Սան Մարկո տաճարի կապելլայի: Վենետիկի 10-16-րդ դդ. տաճարի կամարների ներքո հնչեցին հայ հոգևոր երաժշտությունն ու միջնադարյան շարականները:

<<Հայաստան. քաղաքակրթության դրոշմներ>> ցուցահանդեսում, որի պաշտոնական բացմանը ներկա էր Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ Սերժ Սարգսյանը, ներկայացվեցին Հայաստանի և Եվրոպայի թանգարաններից ու գրադարաններից Վենետիկ բերված ավելի քան 200 հազվագյուտ ձեռագրեր, հնատիպ գրքեր, մանրանկարներ, խաչքարեր, հուշարձանների մանրակերտներ, գորգեր, քարտեզներ, հայերի` հնագույն ժամանակներից աշխարհի տարբեր ժողովուրդների հետ մշակութային և քաղաքական հարաբերությունները ներկայացնող պատմական փաստաթղթեր և այլն: Ցուցադրված էր տպագրության մուտքը հայ իրականություն' սկսած 1512 թ. <<Ուրբաթագրքից>> մինչև աշխարհասփյուռ հայ գաղութներում ստեղծված տպագրական լավագույն նմուշները, հայ-վենետիկյան տպագրության փառահեղ ավանդը' ի շնորհիվ Մխիթարյան հայրերի ջանադիր նվիրումի: Touchscreen համակարգով ներկայացվել էր նաև հայոց այբուբենը /ձայնային հնչողությամբ/: Ցուցահանդեսի այցելուների համար համակարգողների կողմից նախատեսված էին նաև ուղեցույցներ' թանգարանի պատերից դուրս ծանոթանալու համար հայկական հետքերին. Ս. Թեոդորոս /15-րդ դար/, Ս. Գևորգ /17-րդ դար/, Ս. Խաչ հայկական եկեղեցիները, Շեհրիմանյանների պալատը, հայկական նրբանցքը, Գեորգի Ֆրանգուլյանի <<Դանթեի նավակը>> /բրոնզ, 2007 թ./, Դանիելի պանդոկը...: Քրիստոնեության արշալույսից սկսած հայ միջնադարյան քաղաքակրթության բեղուն զարգացումները ներկայացնող այս ցուցահանդեսն ուղեկցվում էր Արամ Խաչատրյան քառյակի հայաշունչ կատարումներով:

Ցուցահանդեսի նախաձեռնողն էր Հայ գրատպության 500-ամյակի պետական հանձնաժողովը' ՀՀ Նախագահի գլխավորությամբ: Նախագծի իրականացնողներն էին ՀՀ մշակույթի նախարարությունը և այնպիսի հեղինակավոր կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Մխիթարյան միաբանությունը, Վենետիկի Քաղաքային թանգարանների հիմնարկը, Վենետիկ քաղաքի և Վենետիկյան լճակի եզրամասերի համայնքների պատմական, գեղարվեստական և ազգագրամա¬րդաբանական ժառանգության և թանգարանային բևեռին վերահսկող հատուկ գերատեսչությունը և Մարչանա ազգային գրադարանը:

Այդ օրերին մեկ այլ մեծածավալ ցուցադրություն էլ Հռոմում էր ազդարարում /2011 թ. նոյեմբերի 8-ից 2012 թ. հունվարի 29-ը/ հայոց մշակույթի ներկայացվածության մասին Իտալիայում: Հռոմի քաղաքապետարանի <<Մետաքսի ճանապարհներ>> նախագծի շրջանակներում քաղաքի <<Բրասկի>> թանգարանում տեղի էր ունեցել <<Դվին' հայկական մայրաքաղաք Եվրոպայի և Ասիայի միջև>> ցուցահանդեսի բացման պաշտոնական արարողությունը, որը նախաձեռնել և կազմակերպել էր Իտալիայում ՀՀ դեսպանությունը Հայաստանի անկախության 20-ամյակի կապակցությամբ' ՀՀ Մշակույթի նախարարության գործնական աջակցությամբ և Հայաստանի Պատմության թանգարանի մասնակցությամբ:

Թանգարանի երեք ցուցասրահներում ներկայացված էին Դվինի հարուստ պատմամշակութային' ճարտարապետական, տնտեսական և հոգևոր արժեքները:

Ցուցահանդեսի պաշտոնական բացմանը' նոյեմբերի 8-ին, Հռոմի քաղաքապետարանի մշակութային ժառանգության գլխավոր վարչության պետ Ումբերտո Բրոկոլլին իր ելույթում նշել է, որ <<Հռոմի համար պատիվ է ներկայացնել հայկական հարուստ ժառանգության մի կարևոր մասնիկ, որը սերտորեն շաղկապված է հռոմեացիների հետ... մենք' իտալացիներս, հպարտությամբ կարող ենք նշել, որ մեր և հայերի մշակույթը մեկ միասնական մշակույթ է>>: Իտալիայում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Կարապետյանն իր խոսքում ներկայացրել է Դվին քաղաքը' որպես աշխարհի հնագույն և նշանավոր բնակավայրերից մեկը, որը հիմնադրվել է դեռևս մ.թ.ա 3 հազարամյակում և հանդիսացել արվեստների ու մշակույթի քաղաք: 4-րդ դարում հռչակվելով Հայաստանի մայրաքաղաք' Դվինը վերածվել է խոշորագույն տնտեսական, քաղաքական, մշակութային և հոգևոր կենտրոնի, հիրավի դառնալով արևելքը արևմուտքի հետ կամրջող Մետաքսի մեծ ճանապարհի մայրաքաղաք: Ցուցահանդեսում ներկայացված էին արժեքավոր նմուշներ, որոնք այցելուներին պատկերացում էին տալիս ոչ միայն Դվինի, այլ Հայաստանի մեկ այլ' արվեստների և մշակույթի հռչակավոր պատմական մայրաքաղաք Անիի մասին:

Բացման արարողությանը հայկական ժողովրդական երաժշտության համերգով հանդես է եկել դուդուկահար Գևորգ Դաբաղյանը:

Հավերժական քաղաք Հռոմի <<Բրասկի>> թանգարանի բակում դեկտեմբերյան այս օրերին ներկայացվեց հայ մշակույթի ինքնության մեկ այլ առհավատչյա ևս' Լոռու մարզի XIII-XIY դդ. բազալտե միջնադարյան խաչքար, որը կցուցադրվի մեկ տարի ժամկետով:

Հայ գրատպության 500-ամյակին նվիրված Իտալիայի միջոցառումների մեկնարկը նշանավորվեց ոչ միայն ցուցահանդեսային շքերթով, այլև այն ներկայացնող կատալոգներով ու գրքույկներով: