«Նոր ուժերի» քաղաքական պլատֆորմը՝ միջազգային ասպարեզում ՀՀ հեղինակության բարձրացման գրավական

Երբ փորձում ենք հետեւել Հայաստանի Հանրապետության վարքագծին` վերջին հինգ ու կես տարիների պրիզմայով, ապա կանգնում ենք ահռելի մի գահավիժման փաստի առաջ: Մենք տեսնում ենք, որ Հայաստանը համաշխարհային քաղաքականության սուբյեկտից վերածվել է համաշխարհային քաղաքականության օբյեկտի: Պատճառը՝ գործող իշխանությունների վարած  անպատասխանատու և պատեհապաշտական արտաքին քաղաքականությունն է, որի արդյունքում ՀՀ իշխանություններին այլևս որևէ մեկը լուրջ չի ընդունում, Հայաստանի հետ կապված հարցերն այլեւս քննարկվում և լուծվում են բացառապես առանց Հայաստանի մասնակցության, իսկ ՀՀ իշխանությունները գնալով ավելի են հեղինակազրկվում միջազգային գլոբալ խաղացողների աչքերում։ Բերենք ասվածը ապացուցող ընդամենը մի քանի օրինակ։

1) Անհայտ կորած և գերեվարված հերոսների ծնողները հավաքվում են Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան առաջ՝ ներկայացնելով Ռուսաստանի Դաշնության նախագահին ուղղված նամակ՝ իրենց աջակցելու խնդրանքով, հասկանալով, որ ՀՀ իշխանությունները չունեն այնքան կամք, կշիռ և հեղինակություն, որպեսզի ի զորու լինեն բարձրաձայնելու և լուծում տալու այս ցավոտ խնդրին:

2) Դեռևս մինչ Արցախի հայաթափումը Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը հայտարարում էր, որ Լեռնային Ղարաբաղում խաղաղության երաշխավորներն են Թուրքիան, Ռուսաստանը և Ադրբեջանը, իսկ ՀՀ որևէ պաշտոնատար անձ որեւէ կերպ չէր արձագանքում այդ հայտարարությանը։

3) Ադրբեջանի նախագահը հայտարարում է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը լուծված է և քննարկում է Սյունիքի տարածքով ճանապարհեր/երկաթուղիներ կառուցելու նախագծեր՝ առանց հաշվի առնելու ՀՀ գործոնը:

4) Միջանցքի բացման հարցում Ադրբեջանի միջոցով Հայաստանի վրա հսկայական ճնշում է գործադրում նաև Թուրքիան, որը Ադրբեջանի և, առհասարակ, կենտրոնասիական թյուրքախոս բոլոր պետությունների հետ միջազգային մոտեցումներում ունի հասարաքաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, հոգևոր-մշակութային և, իհարկե, ռազմա-անվտանգային համապարփակ և հավակնոտ օրակարգեր, որոնց իրագործման համար Արցախյան 2-րդ պատերազմում Հայաստանի կրած պարտությունը բացել է հնարավոր բոլոր դռները։

5) Նիկոլ Փաշինյանի և նրա քաղաքական թիմի կողմից առաջ քաշվող «Խաղաղության խաչմերուկի» նախագիծը մինչ այս պահը հավանության չի արժանացել և ոչ մի գլոբալ խաղացողի կողմից:

6) Արագությունը և հաճախանությունը, որով Փաշինյանը փոխում է ՀՀ արտաքին քաղաքական վեկտորը, Հայաստանն անվստահելի գործընկեր են դարձնում թե՛ Արևմուտքի, թե՛ ՌԴ–ի համար:

7) Հայաստանը ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնը կորցրեց Փաշինյանի պատճառով՝ դառնալով իզգոյ մի կառույցում, որը հանդիսանում է ՀՀ անվտանգության միակ ռեալ երաշխավորը։

8) Այս իշխանություններն ընկակելի չեն նաև աշխարհաքաղաքական մյուս կենտրոնների՝ Իրանի և Չինաստանի համար: Եվ կրկին գործ ունենք արտաքին քաղաքականության մեջ դրսևորված դիլետանտիզմի հետ, երբ դիցուք՝ առանց հաշվի առնելու Իրանի գործոնը և այդ գործոնի կարևորությունը ՀՀ–ի համար՝ Փաշինյանը դեսպանություն էր բացում Իսրայելում կամ ռևերանսներ անում Արևմուտքին։  Ինչ վերաբերվում է Չինաստանին, ապա արդյո՞ք Պեկինը կարող է լուրջ ընդունել այն գործիչներին, ովքեր սեփական ԱԺ ամբիոնից ծաղրի առարկա էին դարձնում չինական պատվաստանյութերը:

Օրինակները կարելի է անվերջ թվարկել: Ակնհայտ է, որ եթե գործող իշխանությունները շարունակեն իրենց տխրահռչակ  պաշտոնավարումը, իրավիճակը դառնալու է շատ ավելի նվաստացուցիչ Հայաստանի համար, իսկ Նիկոլ Փաշինյանի ղեկավարած իշխանության իրավազորության ներքո միայն լինելու է մեր վճարած հարկերից հատկացվելիք պարգևավճաների չափի որոշումը։ 2020 թ. աղետաբեր պատերազմի հետևանքները և 2021 թ. մեկնարկած «խաղաղության օրակարգը» խեղել են մեր պետության սուբյեկտայնության հետագիծը միջազգային հարաբերություններում: Հայաստանը գործոն-սուբյեկտից դարձել է շահեր սպասարկող օբյեկտ: Քաղաքական որակապես նոր օրակարգը կարող է բերել միայն նոր քաղաքական ուժը և նոր լիդերները: Միայն այլընտրանքային՝ երրորդ ուժի իշխանության գալուց հետո հնարավոր կլինի ձեռնարկել քայլեր՝ Հայաստանը կրկին միջազգային հարաբերությունների սուբյեկտ դարձնելու, ինչպես նաև Հայաստանի և հայ ժողովրդի ազգային շահերից բխող քաղաքականություն վարելու ուղղությամբ: