Անցնող տարին աշխարհում

Արդեն հաշված ժամեր են մնացել 2011 թվականի ավարտին և 2012 թվական մուտք գործելուն: Կարելի է ասել, որ 2011 թվականը աշխարհաքաղաքական զարգացումների առումով այնքան էլ խաղաղ չանցավ: Այս տարում գլոբալ և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացներին և մարտահրավերներին հասարակություններն այնպիսի ադեկվատ արձագանք էին տալիս, որ յուրաքանչյուր կառավարման համակարգ` մասնավորապես ավտորիտար կառավարման համակարգերը, չէին կարողանում դիմագրավել հասարակությունների բուռն ճնշումներին:

2011 թվականին արաբական աշխարհում տեղի ունեցող հեղափոխությունների ալիքը չէր կարող իր ազդեցությունը չթողնել շատ ավտորիտար կառավարման համակարգերի վրա: Այստեղ իսկապես տեղին է ասել, որ յուրաքանչյուր իշխանություն պատկանում է ժողովրդին: 2011 թվականի փետրվարին առաջին ավտորիտար ռեժիմը, որ տեղի տվեց հասարակության ճնշումներին Թունիսից հետո` Եգիպտոսն էր: Եգիպտոսի նախագահ Հոսնի Մուբարաքի ռեժիմը, երկար ժամանակ փորձելով ճնշել երկրի կառավարման համակարգը փոխել ցանկացող հասարակության ոգին, այնուամենայնիվ, տեղի տվեց ժողովրդական լայն զանգվածների ճնշումներին: Այնուհետև հեղափոխությունների ալիքը չշրջանցեց Լիբիան, Եմենը, Մերձավոր Արևելքի երկրներից Սիրիան և մենք ականատես եղանք և կարծում եմ դեռ ականատես կլիենք, թե ինչպես կարծրացած ավտորիտար ռեժիմներ ունեցող երկրների հասարակությունները կարող են հեղափոխություններ անել և տապալել կառավարման այդ ռեժիմները:

2011 թվականին Եվրոպան նույնպես զերծ չմնաց ցնցումներից, որոնք դեռևս վերջնականապես չեն անցել, և կարծում եմ դեռ մենք այդ ցնցումների տրամաբանական շարունակությանը ականատես կլինենք գալիք 2012 թվականին: Խոսքը վերաբերում է Եվրոպական միության անդամ երկրներում տիրող ֆինանսա-տնտեսական քաոսին, որ անցնող տարվա կեսերից սկսել  էր մասշտաբներն ընդլայնել: Այդ երկրներում` Հունաստան, Իտալիա, Իսպանիա, Բելգիա, Մեծ Բրիտանիա, որոնք համարվում են աշխարհի զարգացած երկրներ, հայտնվել էին տնտեսական կոլապսի վտանգի առաջ և քաղաքացիները դուրս էին եկել իրենց իրավունքները պաշտպանելու և իրենց քաղաքացիական կամքն արտահայտելու:

Քաղաքացիական շարժումներ և նախաձեռնություններ եղան նաև Միացյալ նահանգներում, որտեղ մարդիկ դուրս էին եկել փողոցներ` իրենց բողոքի ձայնը բարձրացնելու խոշոր կորպորացիաների կողմից իրականացվող ֆինանսա-տնտեսական քաղաքականության դեմ, որի պատճառով էլ ավելի է աճում գործազրկությունը և նվազում աշխատավարձերը: Այս նախաձեռնությունների ալիքը նույնիսկ անցավ ԱՄՆ-ի սահմանները և տարածվեց եվրոպական մի շարք երկրներում: 

Բողոքի ցույցերը և կարելի է ասել հեղափոխությունների փորձը չշրջանցեց նույնիսկ Ռուսաստանը: Նախքան դեկտեմբերի 4-ին կայանալիք Ռուսաստանի խորհրդարանական ընտրություններն արդեն նկատվում էր քաղաքացիական շարժումների ակտիվությունը, որոնք պատրաստվում էին դուրս գալ պուտինյան ռեժիմի խորհրդարանական ընտրությունների միջոցով վերարտադրվելու դեմ: Արդեն պետդումայի ընտրություններից հետո այդ շարժումները և ընդդիմադիր հիմնական կուսակցությունները մեկ ընդդիմադիր ճակատ կազմեցին և դուրս եկան բողոքելու ընտրությունների արդյունքները կեղծելու դեմ: Տեղի ունեցած բողոքի հարյուր հազարանոց ցույցերը կարծես թե սթափեցրեցին ռուսաստանյան իշխանություններին:

Քաղաքացիական շարժումներ և նախաձեռնություններ եղան նաև Հայաստանում, որը կարծես թե վերջին 20 տարիների ընթացքում լուրջ տեղաշարժ էր քաղաքական-հասարակական կյանքում: Դրանցից էր Թռչկանի ջրվեժի վրա ՀԷԿ կառուցելու դեմ քաղաքացիական նախաձեռնության պայքարը, որն ավարտվեց բնապահապանների հաղթանակով:

Գալիք 2012 թվականին Հայաստանի համար երեք կարևոր գործընկեր համարվող երկրներում սպասվում են ուշագրավ իրադարձություններ: Ռուսաստանում, Ֆրանսիայում և ԱՄՆ-ում սպասվող նախագահական ընտրությունները նաև վճռորոշ դեր կունենան տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական գործընթացների վրա: 

Ամփոփելով անցնող տարին` կարելի է ասել, որ աշխարհաքաղաքական իրադարձությունների առումով, այն  շատ լարված էր և որոշակի առումով անավարտ: 2011-ում սկիզբ առած գլոբալ գործընթացների շարունակությանը, կարծում ենք, ականատես կլինենք 2012 -ին: