Լրագրողների համար լիկ.բեզ. գիտության մասին

Օրերս գիտության մասին խոսում էինք մի խումբ լրագրողների հետ: Խոսակցության ընթացքում պարզ դարձավ, որ լրագրողների մեծ մասը բացարձակապես պատկերացում չունի, թե ինչ է իրենից ներկայացնում գիտությունը:

Եթե հայ լրագրողներին հարցնեք' ինչ է անում գիտնականը, ապա լրագրողների մեծ մասը կպատասխանի' «գյուտ է անում» 'առանց նույնիսկ մոտավոր պատկերացման, թե ինչի մասին է խոսքը:

Իրականում գիտնականները, ըստ իրենց առջև դրված խնդիրների, բաժանվում են երկու հիմնական խմբի: Մի խումբը զբաղվում է ֆունդամենտալ հետազոտություններով, մյուսը' կիրառական: Ֆունդամենտալի դեպքում գիտնականները պատասխանում են բնության կողմից դրված հարցերին: Այլ կերպ ասած' բացահայտում են բնության գաղտնիքները: Որպես կանոն, այդ հարցերի պատասխանները չեն ենթադրում ինչ-որ գյուտեր, որոնք կկիրառվեին արդյունաբերության (կամ այլ կիրառական ուղղությունների) մեջ:

Այսինքն, կարող ենք ասել, որ ֆունդամենտալ գիտությունից կարճաժամկետ «քյար» չկա և այն փողաբեր չէ:

Սակայն ֆունդամենտալ գիտությունն ապահովում է մարդկության առաջընթացը: Այն բացահայտում է բնության գաղտնիքները և ավելացնում մարդկության գիտելիքների պաշարը: Այլ կերպ ասած, եթե չլիներ ֆունդամենտալ գիտությունը, մարդիկ հիմա տեղաշարժվելու էին ձիերով, տաքանալու էին փայտե վառարաններով և լուսավորվելու էին մոմերով:

Ի վերջո, մարդը կենդանիներից տարբերվում է նրանով, որ կարողանում է կյանքի ընթացքում ստացած գիտելիքները փոխանցել հաջորդ սերնդին: Եթե այդ հարցին նայեք համայն մարդկության տեսանկյունից, ապա այդ գիտելիքները մարդկությանը տալիս են ֆունդամենտալ գիտությունները:

Մի քիչ այլ է կիրառական գիտությունների դերը: Դրանք չեն փորձում բացահայտել բնության գաղտնիքները, բայց դրանք օգտագործում են այդ բացահայտումներն արած ֆունդամենտալ գիտությունների տված արդյունքները կիրառական ուղղություններում: Օրինակ, ֆունդամենտալ հետազոտությունների շնորհիվ գիտնականները արդեն վաղուց բացահայտել են, թե ինչ է էլեկտրաէներգիան և էլեկտրամագնիսական ալիքը (և ռադիոալիքը): Սակայն այդ բացահայտումներից հետո պահանջվեց մեկ դարից ավելի, որ ստեղծվեն բջջային հեռախոսները, առանց որոնց մենք արդեն չենք պատկերացնում մեր կյանքը:

Այսինքն' կարելի է արձանագրել, որ ֆունդամենտալ գիտությունները մարդկությանը ապահովում են գիտելիքներով, իսկ կիրառականները' այդ գիտելիքի կիրառման հնարավորություններով' մարդկության կյանքը հեշտացնելու համար:

Գրվածս հիմնականում վերաբերում էր ճշգրիտ գիտություններին, սակայն պատկերը գրեթե նույնն է հումանիտարների դեպքում:

Դանիել Իոաննիսյան