Ստրասբուրգի դատարանը քննում է Ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով բռնագաղթվածների հայցադիմումները

BBC–ն անդրադարձել է Ղարաբաղյան պատերազմի պատճառով բռնագաղթվածների խնդիրներին։

Ղարաբաղյան պատերազմից 18 տարի անց Մարդու իրավուքների եվրոպական դատարանը որոշում է կայացրել՝ քննարկելու երկու հայցադիմումներ, որոնք վերաբերում են Ղարաբաղյան պատրեազմի ժամանակ հայ և ադրբեջանցի երկու ընտանիքներին բռնի ուժով այդ տարածքներից տեղահանելուն։ ՄԻԵԴ դիմած երկու ընտանիքները պնդում են, որ իրենք 1992 թվականին ոչ իրենց կամքով լքել են իրենց տները պատերազմի պատճառով։ Նրանք նույնիսկ չեն կարողացել վերադառնալ իրենց տները 1994թ–ին Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կնքված զինադադարից հետո։ Միևնույն ժամանակ մեկ հայցադիմումն ուղղված է Ադրբեջանի, իսկ մյուսը Հայաստանի դեմ։ 

Լոնդոնում գտնվող իրավապաշտպան կազմակերպության ղեկավարը BBC–ի թղթակցին տված հարցազրուցում ասել է, որ ՄԻԵԴ–ը՝ քննելով երկու հայցադիմումներն էլ, իր չեզոքությունն է դրսևորել երկու երկների միջև առկա միջպետական հակամարտության ֆոնին։

Երկու հակամարտող երկրների քաղաքացիները իրենց հայցադիմումներում նշել են, որ խախտվել են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայով ամրագրված իրենց իրավունքները։

Հակամարտող երկու երկրների կառավարությունները չեն ընդունում վերոնշյալ պահանջները, քանի որ պաշտոնական Երևանը և Բաքուն մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիան ընդունել են 2002 թ–ին՝ Ղարաբաղյան պատերազմից գրեթե տաս տարի անց, այն բանից հետո, երբ այդ ընտանիքները բռնի ուժով տեղահանվել են այդ տարածքներից։

Մարդու իրավունքների հարցերով զբաղվող եվրոպական կենտրոնի տնօրեն Ֆիլիպ Լիչը, որը ՄԻԵԴ–ում ներկայացնում  է հայցվոր հայ ընտանիքի շահերը, BBC–ի թղթակցին տված հարցազրույցում հայտնել է, որ դատարանը այս հայցադիմումների «ճակատագիրը» կորոշի 2012 թ–ի ընթացքում։ Իրավապաշտպանը հայտնել է, որ թե՛ հայցվոր հայ ընտանիքը, և թե՛ ադրբեջանցի ընտանիքը չեն հայտնել ակնկալվող փոխհատուցման չափը, դատարանի կողմից հնարավոր նման որոշում կայացնելու դեպքում։ 

«Շատ հնարավոր է, որ դատարանը փոխհատուցման որոշում կայացնի, սակայն միևնույնն է, դատարանի գլխավոր խնդիրը մնում է պարզել, թե իրականում ինչ է տեղի ունեցել», – ասել է Լիչը։ 

Միևնույն ժամանակ պրոֆեսոր Լիչը ասել է, որ ինքը չի ակնկալում, որ Ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով բռնագաղթված բազմաթիվ ընտանիքներ կդիմեն ՄԻԵԴ նման պահանջներով։ Ըստ նրա՝ այդ հայցադիմումները շուտով կբեկանվեն վաղեմության ժամկետի ուժը կորցնելու պատճառով։ 

Եվրոպացի իրավապաշտպանը, պատասխանելով հարցին, թե արդյո՞ք պատահականություն էր ՄԻԵԴ–ի կողմից Ղարաբաղյան կոնֆլիկտի շուրջ երկու հակամարտող երկրների քաղաքացիների կողմից դատարան ներկայացված հայցադիմումները միևնույն ժամանակ քննելը, Լիչը պատասխանել է, որ դատավորները իրենց չեզոքությամբ փորձել են ցույց տալ, որ իրենք քաղաքականությամբ չեն զբաղվում և չունեն միակողմանի դիրքորոշում տվյալ հարցի շուրջ։