Աստղագետները հայտնաբերել են գազի և փոշու ամպի մեջ թաքնված հսկայական էկզոմոլորակ

Աստղագետների միջազգային խումբը հայտնաբերել է հսկա էկզոմոլորակ, որը մոտավորապես տասն անգամ ավելի մեծ է Յուպիտերից։ Այն թաքնված է նախամոլորակային սկավառակի մեջ՝ գազի, փոշու և սառույցի ամպ, որը շրջապատում է երիտասարդ MP Mus աստղը։ Այս սկավառակը նախկինում համարվում էր լիովին հարթ և զուրկ մոլորակի ձևավորման նշաններից։ Աշխատանքը հրապարակվել է Nature Astronomy ամսագրում։

Թաքնված մոլորակը հայտնաբերվել է երկու հզոր աստղագիտական գործիքների՝ Չիլիի ALMA ռադիոաստղադիտակի և Եվրոպական տիեզերական գործակալության Gaia արբանյակային աստղադիտարանի տվյալների համադրության շնորհիվ։ Սա առաջին անգամն է, որ Gaia-ն կարողացել է հայտնաբերել մոլորակ նախամոլորակային սկավառակի ներսում։

Նախկինում դիտարկումները ցույց էին տվել, որ Երկրից մի քանի հարյուր լուսային տարի հեռավորության վրա գտնվող MP Mus աստղը շրջապատված է նյութի միատարր ամպով՝ առանց բնորոշ ճեղքերի կամ օղակների։ Նման կառուցվածքները սովորաբար վկայում են ձևավորվող մոլորակների առկայության մասին, որոնք «կտրում» են դատարկություններ սկավառակի վրա։ Այս նշանների բացակայությունը զարմացրել է գիտնականներին. աստղը երիտասարդ է, ընդամենը 7-10 միլիոն տարեկան, և այս տարիքում սկավառակների մեծ մասն արդեն իսկ ցույց է տալիս մոլորակի ձևավորման հետքեր։

Շրջադարձային պահը տեղի ունեցավ այն բանից հետո, երբ գիտնականները կրկնակի դիտարկումներ կատարեցին ավելի երկար ռադիոալիքներով: Սա նրանց թույլ տվեց ավելի խորը նայել սկավառակի մեջ և տեսնել նախկինում թաքնված կառուցվածքը՝ ներքին խոռոչ և երկու արտաքին ճեղքեր: Գրեթե միաժամանակ մեկ այլ հետազոտող նկատեց, որ աստղը թեթևակի «տատանվում» է՝ նուրբ, բայց չափելի շարժում, որը կարող է առաջանալ ուղեծրում գտնվող մեծ մարմնի ձգողականության ուժով։

ALMA-ի և Gaia-ի տվյալները համատեղելով՝ աստղագետները եկան այն եզրակացության, որ սկավառակում իսկապես թաքնված է հսկայական գազային մոլորակ: Համակարգչային մոդելավորումը ցույց տվեց, որ նման երկնային մարմինը կարող է միաժամանակ բացատրել ինչպես աստղի տարօրինակ շարժումը, այնպես էլ նախամոլորակային սկավառակի ձևը։

ALMA-ի և ապագա աստղադիտակների, ինչպիսին է նոր ngVLA համակարգը, բարելավումները թույլ կտան մեզ ավելի խորը նայել նախամոլորակային սկավառակների մեջ և օգնել մեզ ավելի լավ հասկանալ, թե ինչպես են ձևավորվել մոլորակները, այդ թվում՝ մեր Երկիրը, ասաց ուսումնասիրության ղեկավար, Քեմբրիջի համալսարանի դոկտոր Ալվարո Ռիբասը:

Թարգմանությունը՝ Lurer.com-ի