Մեր գալակտիկայում հայտնաբերվել է խորհրդավոր հսկա պղպջակ

Շվեդիայի Չալմերսի տեխնոլոգիական համալսարանի աստղագետները կարմիր գերհսկա DFK 52-ի շուրջ հայտնաբերել են գազի և փոշու հսկայական պղպջակ՝ մեր գալակտիկայում հայտնի ամենամեծ նմանատիպ կառուցվածքը։ Արտանետված նյութի զանգվածը համեմատելի է Արեգակի զանգվածի հետ, և պղպջակն ինքնին ձգվում է 1.4 լուսային տարի։ Աշխատանքը հրապարակվել է «Աստղագիտություն և աստղաֆիզիկա» (A&A) ամսագրում։

«Մենք զարմացանք, երբ տեսանք ALMA-ի տվյալները։ Այս աստղը գրեթե Բետելգեյզեի երկվորյակն է, բայց այն շրջապատված է նյութի հսկայական անկարգ ամպով», - ասել է ուսումնասիրության ղեկավար Մարկ Զիբերտը։

Հաշվարկվում է, որ նյութը արտանետվել է մոտ 4000 տարի առաջ՝ հզոր պայթյունի հետևանքով, որի ընթացքում աստղը թափել է իր արտաքին շերտերի մի մասը։ Սովորաբար նման իրադարձությունները նախորդում են գերնոր աստղի պայթյունին, բայց DFK 52-ը դեռևս գոյություն ունի, որը մնում է առեղծված հետազոտողների համար։

Ամպում մոլեկուլների շարժման վերլուծությունը ցույց է տվել, որ պղպջակը շարունակում է ընդարձակվել։ Մեկ վարկածն այն է, որ զանգվածի կորուստը կարող էր պայմանավորված լինել գերհսկայի «թաքնված» ուղեկից ունենալով, որը ազդել է նրա էվոլյուցիայի վրա։

Կարմիր գերհսկաները, ինչպիսին է DFK 52-ը, հազվագյուտ և պայծառ աստղեր են, որոնք ավարտում են իրենց կյանքի ցիկլը։ Ապագայում դրանք պետք է պայթեն որպես գերնոր աստղեր։ Գիտնականները չեն բացառում, որ այս աստղը կարող է դառնալ մեր Գալակտիկայի հաջորդ «տիեզերական բռնկումը»։

«Մենք պլանավորում ենք նոր դիտարկումներ՝ ավելի լավ հասկանալու համար, թե ինչ է կատարվում և պարզելու, թե արդյոք DFK 52-ը կարող է լինել Ծիր Կաթինի հաջորդ գերնոր աստղը։ Եթե այս աստղը բնորոշ է, ապա նրա մահը կարող է տեղի ունենալ հաջորդ միլիոն տարիների ընթացքում», - բացատրեց աստղագետ Էլվիր Դե Բեքը։

Թարգմանությունը՝