Ամրակայվել ու նախնական դիրքի է բերվել Տուտիկ իշխանի խաչքարը

Ամրակայվել ու նախնական դիրքի է բերվել Տուտիկ իշխանի խաչքարը։ «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ը ահազանգ էր ստացել, որ Կողես գյուղի Տուտիկ իշխանի խաչքարը տեղաշարժվել է և առկա է կողաշրջման վտանգ։ ՊՈԱԿ-ի մասնագետներն ուսումնասիրել են խնդիրը, կազմել խաչքարը նախկին դիրքին բերելու նախագիծ (նախագծի հեղինակ՝ Լ․ Վասիլյան)։ Ուսումնասիրվել է նաև կից 2 խաչքարերի և պատվանդանի պահպանվածության վիճակը։

Այսօր արդեն «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի միջոցներով ու մասնագետների ներգրավվածությմբ պատմական խաչքարի ամրակայման աշխատանքներն ավարտված են։ ՊՈԱԿ-ից հայտնում են, որ խաչքարն ամուր կանգնած է պատվանդանին՝ որպես պատմության լուռ վկա ու մեր հարուստ մշակույթի խոսուն ապացույց։

Տուտիկ իշխանի խաչքարը / պետ. ցուցիչ՝ 5.56.1.6 / գտնվում է Լոռու մարզի Կողես գյուղում։ Գյուղում և նրա շրջակայքում պահպանվել են բազմաթիվ հին բնակավայրերի և մատուռների հետքեր, գերեզմանոցներ, խաչքարեր ու հնագույն տապանաքարեր:

Կողեսի պահպանված հուշարձաններից ամենանշանավորը Տուտիկ իշխանի խաչքար-հուշակոթողն է (1241 թ.): Այն կանգնեցված է գյուղի կենտրոնական մասում գտնվող գերեզմանատան տարածքում: Կոթողը նվիրված է Սուրբ Երրորդությանը և Տուտիկ իշխանի հարազատների հիշատակին:

Կոթողի վրա պահպանվել է հետևյալ գրությունը.

«ԿԱՄԱՎ ԲԱՐԵՐԱՐԻՆ ԱՍՏԾՈՅ, ԵՍ ՏՈՒՏԻԿՍ ԵՒ ՄԱՅՐՆ ԻՄ ԹԱՄԱՐ ԵՒ ԱՄՈՒՍԻՆ ԻՄ ԴՈԻԴԿԱՅ ԿԱՆԳՆԵՑԱՔ ԶԵՐՐՈՐԴՈՒԹՅԻՒՆՆ ՎԱՍՆ ՍԱՍՆԱՅԻՆ Ի ՔԱՄՒԹԱՐԱՅ ԵՒ ՆՈՐԱԴԻՆԻՆ, ՈՐՔ ԱՆՀԵՏ ԿՈՐԵԱՆ Ի ՁԵՌՆ ԱՆԻՐԱՎԱՑ ԵՒ ՍՈՒԳ ՄԵԾ ԵՒ ԱՆՄԽԻԹԱՐ ԹՈՂԻՆ ԶՄԵԶ: ՈՐՔ ԵՐԿՐՊԱԳԵՔ ՅԻՇԵՑԵՔ Ի ՔՐԻՍՏՈՍ ԵՒ ԾՆՈՂՍ ՄԵՐ ԱՄԷՆ: ԹՈՒԻՆ ՈՂ։»