Բացահայտվել է Ալցհայմերի հիվանդությունից սպորտի միջոցով պաշտպանվելու մեխանիզմ

Սան Ֆրանցիսկոյի Կալիֆոռնիայի համալսարանի գիտնականները պարզել են, որ ֆիզիկական վարժությունները պաշտպանում են ուղեղը Ալցհայմերի հիվանդությունից՝ շնորհիվ GPLD1 սպիտակուցի, որը ամրացնում է արյուն-ուղեղային պատնեշը և նվազեցնում բորբոքումը: Ուսումնասիրության արդյունքները հրապարակվել են Cell ամսագրում:

Նախորդ ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ֆիզիկական ակտիվությունը նվազեցնում է ճանաչողական անկման ռիսկը, սակայն այս ազդեցության ճշգրիտ մեխանիզմները մնում էին անհասկանալի: Իրենց նոր ուսումնասիրության մեջ գիտնականները կենտրոնացել են գլիկոզիլֆոսֆատիդիլինոզիտոլ-սպեցիֆիկ ֆոսֆոլիպազ D1 (GPLD1) սպիտակուցի վրա, որի մակարդակը արյան մեջ բարձրանում է ֆիզիկական վարժություններից հետո:

Մկների վրա կատարված փորձերը ցույց են տվել, որ GPLD1-ը ազդում է արյուն-ուղեղային պատնեշի՝ արյան մեջ առկա վնասակար նյութերից պաշտպանող բջիջների համակարգի գործունեության վրա: Սպիտակուցը փոխազդում է հյուսվածքային ոչ սպեցիֆիկ ալկալային ֆոսֆատազ (TNAP) ֆերմենտի հետ: TNAP-ը սովորաբար մեծացնում է պատնեշի թափանցելիությունը սթրեսի տակ, սակայն ժամանակի ընթացքում դրա կուտակումը կարող է խաթարել պաշտպանիչ գործառույթները և նպաստել բորբոքմանը:

Ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ GPLD1-ը հեռացնում է ավելորդ TNAP-ը հյուսվածքից՝ դրանով իսկ ամրացնելով արյուն-ուղեղային պատնեշը: Սա նվազեցնում է բորբոքումը և օգնում է պահպանել ճանաչողական գործառույթը:

Լրացուցիչ փորձերը հաստատեցին այս մեխանիզմի դերը: Երիտասարդ մկները, որոնց մոտ TNAP մակարդակները արհեստականորեն բարձրացել էին, ցույց տվեցին հիշողության և այլ ճանաչողական գործառույթների խանգարումներ: Եվ հակառակը, տարեց կենդանիների մոտ այս ֆերմենտի նվազումը հանգեցրեց բորբոքման նվազմանը, արյուն-ուղեղային պատնեշի ամրապնդմանը և ուղեղի գործառույթի բարելավմանը:

Ալցհայմերի նման հիվանդությամբ մկների մոտ GPLD1 մակարդակի բարձրացումը կամ TNAP-ի նվազումը ուղեկցվեց նաև բետա-ամիլոիդ սպիտակուցային կուտակումների նվազմամբ, որը հիվանդության հիմնական առանձնահատկություններից մեկն է:

Ուսումնասիրության հեղինակները կարծում են, որ այս մեխանիզմը բացատրում է, թե ինչպես կարող է ֆիզիկական ակտիվությունը պաշտպանել ուղեղը տարիքային ճանաչողական անկումից: Ապագայում այս արդյունքները կարող են օգնել մշակել դեղամիջոցներ, որոնք ընդօրինակում են վարժությունների օգտակար ազդեցությունը: Չնայած արդյունքները ստացվել են միայն կենդանիների վրա, գիտնականները ենթադրում են, որ նմանատիպ գործընթացներ կարող են տեղի ունենալ նաև մարդկանց մոտ:

Թարգմանությունը՝ Lurer.com-ի