Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումը Բուլդոզերով ժողովրդավարություն․ «Ինձ չհեռացրիք՝ ես եմ ձեզ հեռացնելու». Փաշինյան Ինչու Պապոյանը Մոսկվա չգնաց Ընդդիմադիր պատգամավորները ցանկանում են տեսակցել Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի զինծառայողին, բայց թույլ չեն տալիս Ինչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախը Երազ է տեսել ու սպանել մարդուն Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը Մոսկվան արմատական է տրամադրված Պապոյանի խառը հայտարարությունները․ Ռուսաստան չի մեկնել՝ սահմանափակումները չեն վերացվի Ծովագյուղի Վահրամն ու ՔՊ-ն՝ ընդդեմ Սևանի քաղաքապետի. ընտրությունների գլխավոր ինտրիգը Կայացել են Հայաստանի և Նիդերլանդների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների միջև խորհրդակցությունները Պայթեցման աշխատանքներ՝ Ենոքավան տանող ճանապարհին 

Պատմական մայրաքաղաք Արտաշատի պեղումների ընթացքում հայտնաբերված ութանիստ եկեղեցուն նվիրված բացառիկի ցուցադրություն Մատենադարանում

Գիտություն և Մշակույթ

Մ․ Մաշտոցի անվան մատենադարանում այսօր բացվել «Սրբացված բեկորների հայտնությունը՝ Արտաշատի ութանիստ եկեղեցին․ չորրորդ դարի մեծադիր շինության բացահայտումը» խորագրով ժամանակավոր ցուցադրությունը։

Բացմանը ներկա են ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանը, նախարարի տեղակալ Ալֆրեդ Քոչարյանը, ՀՀ-ում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Վասիլիս Մարագոսը, ՀՀ-ում Գերմանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Կլաուդիա Բուշը, ՀՀ-ում հավատարմագրված դիվանագիտական կորպուսի ներկայացուցիչներ, գիտության և մշակույթի գործիչներ։

Ցուցադրությունը ներկայացնում է վերջին տարիների հայաստանյան հնագիտության ամենանշանակալի բացահայտումներից մեկը՝ Արտաշատում հայտնաբերված վաղքրիստոնեական ութանիստ եկեղեցին, որը համարվում է հայ քրիստոնեական ճարտարապետության ամենավաղ թվագրվող օրինակներից։

Ողջունելով ներկաներին՝ ԿԳՄՍ նախարար Ժաննա Անդրեասյանն ընդգծել է, որ ցուցադրության բացումը կարևոր հանգրվան է Արտաշատ պատմական մայրաքաղաքում իրականացվող լայնածավալ աշխատանքի շրջանակում։ Նրա խոսքով՝ ցուցադրությունն ամփոփում է արդեն կատարված աշխատանքը և միաժամանակ նոր մասնագիտական քննարկումների հնարավորություն ստեղծում. «Մասնագիտական քննարկումները թույլ կտան շարունակել աշխատանքները և Արտաշատ պատմական մայրաքաղաքի հարուստ ժառանգության մեջ նոր շերտեր բացահայտել։ Պատմական շերտերի և բովանդակության առումով Արտաշատ պատմական մայրաքաղաքը բացառիկ մշակութային ժառանգություն է ոչ միայն Հայաստանի, այլև արտերկրի հետազոտողների համար»:

Ժաննա Անդրեասյանի խոսքով՝ պետությունը հանձնառու է ապահովելու հնագիտական պեղումների, բացահայտված շերտերի պահպանման, վերականգնման և ամրակայման շարունակականությունը, ինչպես նաև տարածքի հանրային հասանելիությունն ու ենթակառուցվածքային զարգացումը։

Նախարարն առանձնահատուկ կարևորել է մայրաքաղաք Արտաշատի հանրայնացման նշանակությունը՝ շեշտելով, որ այն ունի զբոսաշրջային մեծ ներուժ, ինչպես նաև ռազմավարական նշանակություն մեր հանրության համար՝ սեփական պատմությանը հաղորդակից լինելու տեսանկյունից։ «Խոսելով մեր պատմության մասին՝ մենք առաջին հերթին կարիք ունենք այդ պատմությունը տեսնելու»,- նշել է նա՝ հավելելով, որ Արտաշատը հենց այն վայրն է, որտեղ հնարավոր է տեսանելիորեն առնչվել տարբեր պատմական շրջանների մշակութային, տեխնոլոգիական ու հասարակական շերտերին։

Ժաննա Անդրեասյանը կարևորել է նաև ութանիստ եկեղեցու բացահայտման գիտական նշանակությունը՝ ընդգծելով, որ այն հնարավոր է դարձել հայ և գերմանացի գիտնականների համատեղ աշխատանքի շնորհիվ։

Բացահայտումն առանձնակի կարևոր է նաև վաղ քրիստոնեական ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ բացելով մինչ այժմ քիչ ուսումնասիրված մի նոր շերտ, որը կարող է հետագա հետազոտությունների հիմք դառնալ ինչպես հայ, այնպես էլ միջազգային գիտական հանրույթի համար։

Նախարարը շնորհակալություն է հայտնել Գերմանիայի Դաշնությանը գիտության ոլորտում արդյունավետ համագործակցության համար՝ ընդգծելով Հայաստանի և Գերմանիայի միջև համատեղ ծրագրերի կարևորությունը։ Նա անդրադարձել է նաև Եվրոպական միության գործընկերների հետ համագործակցությանը՝ նշելով, որ Արտաշատի տարածքի զարգացման ամբողջական հայեցակարգն արդեն մշակված է, և դրա իրագործումը նոր հեռանկարներ կբացի պատմական մայրաքաղաքի ներկայացման համար։ Ժաննա Անդրեասյանը շնորհակալություն է հայտնել նաև պեղումներում ընդգրկված հանգետներին, ինչպես նաև Մատենադարանին՝ մշակութային ժառանգության հանրայնացման և արդյունավետ գիտական համագործակցության համար։

Մատենադարանի տնօրեն Արա Խզմալյանի գնահատմամբ՝ Արտաշատ մայրաքաղաքի ցուցադրության կազմակերպումը Մատենադարանի գիտացուցադրական գործունեության մեջ բացառիկ է․ «Այս հայտնագործությունը բացառիկ նշանակություն ունի ոչ միայն հայկական պատմության, եկեղեցու և կրոնի պատմության, այլև, ընդհանրապես, վաղ քրիստոնեական շրջանի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Մինչ այս հնագիտական արդյունքը մենք այս եկեղեցու գոյության մասին գիտեինք մատյաններում պահպանված տեղեկություններից, ձեռագրական վկայություններից։ Եվ այսօր, կարելի է ասել, տեղի է ունենում այդ վկայությունների մի յուրօրինակ նյութական հաստատումը։ Ձեռագիր մատյանների փոխանցած տեղեկությունը փաստացի վավերացվում է հնագիտական հայտնագործությամբ։ Սա ևս մեկ կարևոր ապացույց է, որ մեր ձեռագրերում պահպանված տեղեկություններն ունեն պատմական ամուր և հավաստի հիմքեր»։

Հայաստանում Գերմանիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Կլաուդիա Բուշը ևս ողջունել է ներկաներին՝ ընդգծելով միջոցառման պատմական նշանակությունն ու բացառիկությունը։ Նրա խոսքով՝ այս հայտնագործությունները կարևոր են ոչ միայն Հայաստանի և Գերմանիայի, այլև ամբողջ քրիստոնեական աշխարհի համար։ Դեսպանը նշել է, որ բարձրագույն հնագիտական չափանիշների, նորագույն երկրաֆիզիկական մեթոդների և առաջադեմ տեխնոլոգիաների համադրությամբ հնարավոր է դարձել բացահայտել բացառիկ գտածոներ, որոնց առաջին արդյունքները ներկայացվում են ցուցադրությունում։

Ցուցադրության շրջանակում ներկայացվել են Արտաշատի պեղումների ընթացքում հայտնաբերված բացառիկ նյութերը, կառույցի ճարտարապետական առանձնահատկությունները, գիտական վերականգնման ընթացքը, ինչպես նաև նորագույն հետազոտական մեթոդների կիրառման արդյունքները։

Նորագյուտ կառույցը հայտնաբերվել է հայ-գերմանական «Արտաքսատա» համատեղ ծրագրի շրջանակում իրականացված հետազոտությունների ժամանակ։ Ծրագիրն իրականացվում է ԳԱԱ Հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի և Մյունստերի համալսարանի Անտիկ և քրիստոնեական շրջանի հնագիտության ինստիտուտի համագործակցությամբ։

2023 թվականին երկրամագնիսական հետազոտությունների շնորհիվ արձանագրվել էր ութանկյուն հատակագծով կառույցի առկայությունը, իսկ արդեն 2024 թվականի պեղումները հաստատել են, որ այն եկեղեցի է։ Մասնագետների գնահատմամբ՝ եկեղեցին առանձնանում է իր ութանիստ կառուցվածքով, ներքին ծիսական տարածքի կազմակերպմամբ, սյունաշարային համակարգով, ինչպես նաև պատերի սվաղի վրա պահպանված փորագրություններով։

Պեղումների ընթացքում հայտնաբերված նյութերի և ածխածնային քննության արդյունքների հիման վրա եկեղեցին թվագրվում է IV դարի առաջին քառորդով։ Հետազոտողները ենթադրում են, որ այն կարող էր կապված լինել Տրդատ Մեծի և Գրիգոր Լուսավորչի ժամանակաշրջանի եկեղեցաշինության հետ։

Ցուցահանդեսի բացմանը հաջորդել է աշխատարան-քննարկումը։

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումըԲուլդոզերով ժողովրդավարություն․ «Ինձ չհեռացրիք՝ ես եմ ձեզ հեռացնելու». ՓաշինյանԻնչու Պապոյանը Մոսկվա չգնաց Ընդդիմադիր պատգամավորները ցանկանում են տեսակցել Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի զինծառայողին, բայց թույլ չեն տալիսԻնչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախըԵրազ է տեսել ու սպանել մարդուն Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռըՄոսկվան արմատական է տրամադրված Պապոյանի խառը հայտարարությունները․ Ռուսաստան չի մեկնել՝ սահմանափակումները չեն վերացվիԾովագյուղի Վահրամն ու ՔՊ-ն՝ ընդդեմ Սևանի քաղաքապետի. ընտրությունների գլխավոր ինտրիգըԿայացել են Հայաստանի և Նիդերլանդների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների միջև խորհրդակցություններըՊայթեցման աշխատանքներ՝ Ենոքավան տանող ճանապարհին«Ռոսատոմը» պահպանում է ուրանի մատակարարումը Միացյալ Նահանգներ՝ չնայած արգելքներինՊուտինի առաջարկը․ դաշինքի վերադարձ 1997 թվականի դիրքերին՝ Կալինինգրադում զորքերի կրճատման դիմացՆեթանյահուի դաշինքը պարտվել է․ Քնեսեթի նոր խոսնակը ընդդիմադիր Մատան Կահանան էԼեհական մամուլ․ Ռուսաստանը բազմաթիվ զոհերով սադրանք էր ծրագրում՝ մեղքը գցելով Ուկրաինայի վրաՊուտինի, Թրամփի և Սի Ծինփինի եռակողմ հանդիպման հիմնական թեմաները հայտնի ենԽաբարովսկում Ուկրաինայի հետախուզության հետ կապի կասկածանքով երկու անձ է ձերբակալվելՌուսաստանը վետո է դրել, ՄԱԿ-ի առաքելությունը հեռանում է․ ԱՄՆ-ն նոր քայլեր է քննարկում Մարոկկոյում«Համառ էր և ոչ այնքան շնորհակալ»․ Բայդենը բացահայտել է Զելենսկու հետ լարված հարաբերություններըՆիդերլանդական արտադրողը հայտնել է, որ իր հրթիռներով են հարվածել Ղրիմի կամրջինՄոլդովան բողոք է ներկայացրել Ռուսաստանին․ երկրի օդային տարածք է մտել 7 անօդաչու սարքԳլխավոր դատախազը բավարարել է Ղրղզստանի միջնորդությունըԳերմանիան Ռուսաստանին մեղադրել է Ուկրաինայում արգելված քիմիական նյութեր կիրառելու մեջԵվրոպան Ուկրաինային 45 միլիարդ եվրո է առաջարկում․ պարտքը կապում են Ռուսաստանի հատուցումների հետԱլժիրում բախումից հետո հրդեհ է բռնկվել․ 8 մարդ զոհվել էԱՄՆ-ում մի շարք համակարգերի խափանումներից հետո Ռուբիոն բացառել է կիբերհարձակման վարկածըՍև ծովում խորտակված գազատարին 4 հարված է հասցվել․ պաշտոնյաՍի Ծինփինը պատրաստ է աջակցել ԱՄՆ–Հյուսիսային Կորեա երկխոսության վերսկսմանըՀնդկաստանում շինարարական վթարը 3 աշխատողի կյանք է խլելԱՄՆ-ն, Ճապոնիան, Հնդկաստանն ու Ավստրալիան նոր անվտանգության նախաձեռնություն են համաձայնեցրելՊունեի փայտանյութի շուկան բռնկվել է․ հրդեհի դեմ պայքարել է 150 մարդՇորթում․ կասկածյալները օրենքով գող «Օշականցի Գևորիկի»՝ «թուրք» մականվամբ եղբայրն ու ու նրա որդին ենՏեխասում արդյունաբերական տարա է պայթել․ աշխատակցին հոսպիտալացրել ենՊապուա Նոր Գվինեայում 6,0 մագնիտուդով երկրաշարժ է գրանցվելՌումինիայի գիշերային երկրաշարժը զգացվել է նաև հարևան երկրներումՊայմանագրային զինծառայող է մահացելՍիբիրում Ան-12 է կործանվել․ ինքնաթիռում եղած 19 մարդը զոհվել էՎթարային ջրանջատում Կոտայքի մարզումՖլորիդայում փողոցները ջրի տակ են․ Բրոուարդի դպրոցները փակվել ենՖրանսիական գյուղում ուժգին քամին վնասել է 26 տունՄեռնեք էլ՝ խաղաղություն լինելու է, հերիք էղավ. Միրզոյան (տեսանյութ) Ներկայացվել են Հայաստանի միգրացիոն քաղաքականության առաջնահերթություններըՀրաժարական կտամ, ռադս կքաշեմ, եկեք հեղափոխություն արեք․ Փաշինյանի պոռթկումը (տեսանյութ) Երբ հակաբիոտիկը չի ազդում. մեկնարկել է դիմադրության դեմ համաշխարհային շաբաթըՀորմոնային համակարգը խանգարող նյութերի ազդեցությունը կարող է սկսվել դեռ ծննդից առաջՓաշինյանն ասել է՝ պատրաստ է զոհվել հանուն հայրենիքի երբ իր խոստումը կատարի շատ խնդիրներ կլուծվեն. Ղազարյան (տեսանյութ) Նիման-Պիկի հիվանդության դեմ նոր դեղը կարող է երկարեցնել կյանքըՎատ օրինակ՝ վատ հետևանքներ․ պատգամավորների պահվածքը երեխաները կրկնում են դպրոցում․ Հովհաննիսյան«Արագ դուրս եկար ստեղից, դավայ»․ Ռուբինյանը՝ Էդգար Ղազարյանին (տեսանյութ)
Ամենադիտված