ԱՄՆ-Իրան հարաբերություններում նոր զարգացումներ. կողմերը մոտե՞նում են համաձայնության

2026 թվականի հունիսի 12-ի դրությամբ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հարաբերությունները շարունակում են մնալ միջազգային քաղաքականության գլխավոր թեմաներից մեկը։ Վերջին օրերին ակտիվացել են դիվանագիտական շփումները, իսկ տարբեր աղբյուրներ հայտնում են, որ կողմերը մոտ են կարևոր համաձայնության հասնելուն, թեև վերջնական պայմանավորվածություն դեռևս ձեռք չի բերվել։

Համաձայնագրի շուրջ բանակցություններ

ԱՄՆ վարչակազմի ներկայացուցիչների հայտարարությունների համաձայն՝ քննարկվում է հուշագիր, որը կարող է հիմք դառնալ ավելի լայն քաղաքական համաձայնության համար։ Նախագծի շրջանակում խոսվում է Իրանի միջուկային ծրագրի սահմանափակման, միջազգային վերահսկողության մեխանիզմների և տնտեսական որոշ սահմանափակումների մեղմացման մասին։

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ համաձայնագիրը կարող է ստորագրվել առաջիկա օրերին, սակայն Թեհրանը զգուշավոր է գնահատում գործընթացը և ընդգծում, որ վերջնական որոշում դեռ չի ընդունվել։

Իրանի դիրքորոշումը

Իրանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ներկայացուցիչները հայտնել են, որ բանակցությունների տեքստի զգալի մասը համաձայնեցված է, սակայն շարունակում են մնալ մի շարք սկզբունքային հարցեր։ Թեհրանը պնդում է, որ չի պատրաստվում զիջել իր ազգային շահերին վերաբերող «կարմիր գծերը» և պահանջում է հստակ երաշխիքներ հնարավոր պայմանավորվածությունների կատարման վերաբերյալ։

Միաժամանակ իրանական կողմը հերքել է որոշ տեղեկություններ, որոնք վերաբերում են տարածաշրջանային ռազմավարական օբյեկտների վերահսկողությանը, ընդգծելով, որ երկրի ինքնիշխանությանը վերաբերող հարցերը բանակցությունների առարկա չեն։

Միջազգային արձագանքը

ԱՄՆ-Իրան հնարավոր համաձայնության մասին տեղեկությունները զգալի ազդեցություն են ունեցել համաշխարհային շուկաների վրա։ Ներդրողները դրական են արձագանքել լարվածության թուլացման հեռանկարին, ինչի հետևանքով արձանագրվել են նավթի գների նվազում և ֆինանսական շուկաների աշխուժացում։

Փորձագետները նշում են, որ եթե համաձայնությունը կայանա, այն կարող է դառնալ վերջին տարիների ամենակարևոր դիվանագիտական ձեռքբերումներից մեկը Մերձավոր Արևելքում և նպաստել տարածաշրջանային կայունության ամրապնդմանը։