ԱՄՆ դատարանը որոշում է կայացրել, որ Օհայո նահանգը կարող է սահմանափակել երեխաների կողմից սոցիալական ցանցերի օգտագործումը

ԱՄՆ 6-րդ շրջանային վերաքննիչ դատարանը որոշել է, որ Օհայո նահանգը կարող է կիրառել օրենք, որը սոցիալական մեդիայի հարթակներին, այդ թվում՝ «Meta Platforms»-ին, պարտավորեցնում է ստանալ ծնողների համաձայնությունը մինչև 16 տարեկան երեխաներին իրենց ծառայություններից օգտվելու հնարավորություն տալու համար։ Այս մասին հայտնում է Reuters-ը։

Վերաքննիչ դատարանը հինգշաբթի օրը չեղարկել է ստորին ատյանի դատարանի որոշումը, որով կասեցվել էր օրենքի կիրառումը։ Դատարանը եզրակացրել է, որ օրենքը չի հակասում ԱՄՆ Սահմանադրության Առաջին փոփոխությամբ երաշխավորված խոսքի ազատության իրավունքին։

Օրենքի դեմ հայց էր ներկայացրել «NetChoice» տեխնոլոգիական արդյունաբերության առևտրային խումբը, որի անդամների թվում են «TikTok»-ը, «YouTube»-ը, «Meta»-ն և այլ խոշոր տեխնոլոգիական ընկերություններ։ Կազմակերպության ներկայացուցիչները պնդում էին, որ օրենքը չափազանց անորոշ է և սահմանափակում է անչափահասների հասանելիությունը Առաջին փոփոխությամբ պաշտպանված բովանդակությանը։ «NetChoice»-ը դատարանի որոշումից հետո հայտարարեց, որ այն սպառնում է Օհայոյի բնակիչների առցանց գաղտնիությանն ու սահմանադրական իրավունքներին, սակայն ընդգծեց, որ շարունակում է վստահ լինել՝ օրենքը վերջնականապես կչեղարկվի։

Մյուս կողմից, Օհայոյի գլխավոր դատախազ Դեյվ Յոստը ողջունել է որոշումը՝ նշելով, որ այն ծնողներին տալիս է անհրաժեշտ գործիքներ՝ իրենց երեխաների առցանց գործունեությունը վերահսկելու և այդ գործընթացում ներգրավված լինելու համար։

Օհայոյի «Սոցիալական մեդիայի ծնողական ծանուցումների մասին» օրենքը նահանգի օրենսդիր մարմնի կողմից ընդունվել է 2023 թվականին և ուժի մեջ մտել 2024 թվականի հունվարին։ Սակայն դրա կիրառումը շուտով կասեցվել էր ԱՄՆ շրջանային դատավոր Ալգենոն Մարբլիի որոշմամբ։

Օրենքի համաձայն՝ այն կայքերի և հարթակների օպերատորները, որոնցից կարող են օգտվել 16 տարեկանից փոքր երեխաները, պարտավոր են ստուգել օգտատերերի տարիքը։ Փաստաթուղթը ներառում է 11 չափանիշ, որոնց հիման վրա որոշվում է՝ տվյալ հարթակը ենթակա՞ է օրենքի պահանջներին, թե՞ ոչ, որոշ բացառություններով։

Վերաքննիչ դատարանի մեծամասնության կարծիքը ներկայացրած դատավոր Էրիկ Քլեյը նշել է, որ թեև օրենքը որոշակի սահմանափակումներ է դնում սոցիալական ցանցերի գործունեության վրա, այն ձևակերպված է նեղ շրջանակում և ուղղված է կարևոր հանրային խնդրի լուծմանը։ Նրա խոսքով՝ օրենքի առանցքում ծնողական համաձայնության պահանջն է, որը փոքր բեռ է ստեղծում ընկերությունների համար, սակայն նպատակ ունի պաշտպանել երեխաներին այն հարթակներից, որոնք կարող են վնասակար ազդեցություն ունենալ նրանց վրա։

Այս գործը վերջին տարիներին ԱՄՆ-ում ընթացող ավելի լայն իրավական պայքարի մի մասն է։ Տարբեր նահանգներ փորձում են սահմանափակել երեխաների մուտքը սոցիալական ցանցեր՝ մտահոգվելով այդ հարթակների ազդեցությամբ անչափահասների հոգեկան առողջության և անվտանգության վրա։ Նման նախաձեռնություններ են դիտարկվում նաև աշխարհի այլ երկրներում, այդ թվում՝ Ավստրալիայում, որտեղ ևս քննարկվում են երեխաների համար սոցիալական մեդիայի հասանելիության սահմանափակումներ։

Օրենսդիրների աճող մտահոգությունները ցույց են տալիս, որ սոցիալական ցանցերի ազդեցությունը երեխաների վրա շարունակում է մնալ համաշխարհային մակարդակով կարևոր քաղաքական և հասարակական քննարկումների թեմա։