Հայտնաբերվել է հիվանդությունները ախտանիշների ի հայտ գալուց տարիներ առաջ ճանաչելու նոր միջոց

Մարմնի բջիջներն ու սպիտակուցները պատող շաքարային շղթաները կարող են դառնալ հիվանդությունների վաղ ախտորոշման նոր գործիք, քանի որ դրանք անմիջականորեն ներգրավված են իմունային համակարգի գործունեության մեջ և փոխվում են ախտանիշների ի հայտ գալուց շատ առաջ։ Այս եզրակացությանն են հանգել Էդիթ Քոուեն համալսարանի հետազոտողները։ Ուսումնասիրությունը հրապարակվել է Nature Chemical Biology (NCB) ամսագրում։

Սրանք գլիկաններ են՝ կարճ շաքարային շղթաներ, որոնք պատում են գրեթե բոլոր բջիջների և արյան բազմաթիվ սպիտակուցների մակերեսը։ Ի տարբերություն ԴՆԹ-ի, որը համեմատաբար անփոփոխ է մնում ողջ կյանքի ընթացքում, գլիկանները անընդհատ վերակառուցվում են տարիքի, սննդի, բորբոքման, սթրեսի և զարգացող հիվանդությունների ազդեցության տակ։

Գիտնականները ընդգծում են, որ այս մոլեկուլները պասիվ «կեղև» չեն։ Օրինակ, գլիկանները տեղակայված են հակամարմինների վրա՝ իմունային համակարգի սպիտակուցների, որոնք ճանաչում են վարակները և առաջացնում բորբոքում։ Հակամարմինների շաքարային ծածկույթի փոփոխությունը կարող է իմունային պատասխանը դարձնել ավելի ագրեսիվ կամ, ընդհակառակը, թուլացնել այն։ Այլ կերպ ասած, նույն սպիտակուցը գործում է տարբեր կերպ՝ կախված իր գլիկանների կառուցվածքից։

Ահա թե ինչու գլիկանները համարվում են օրգանիզմի ներկայիս վիճակի ավելի զգայուն մարկեր, քան գենետիկական թեստերը։ Մինչդեռ գենոմը բացահայտում է բնածին ռիսկերը, գլիկոմը՝ օրգանիզմում գլիկանների ամբողջական հավաքածուն, արտացոլում է այն, ինչ կատարվում է մարդու հետ հենց հիմա՝ նյութափոխանակության և իմունային կարգավորման մակարդակում։

Հեղինակների կարծիքով, արյան մեջ գլիկանների ուսումնասիրությունը հատկապես խոստումնալից է։ Երկարատև դիտարկումները ցույց են տվել, որ 2-րդ տիպի շաքարախտի դեպքում արյան մեջ բնորոշ «շաքարի պատկերը» սկսում է փոխվել ախտորոշումից մի քանի տարի առաջ։ Սա նշանակում է, որ հիվանդությունը հետք է թողնում ոչ միայն գլյուկոզի մակարդակի, այլև իմունային համակարգը կարգավորող մոլեկուլների կառուցվածքի վրա։

Հետազոտողները կարծում են, որ ապագայում գլիկանների վերլուծությունը կարող է արյան սովորական անալիզը վերածել վաղ նախազգուշացման համակարգի, որը կհայտնաբերի օրգանիզմում խանգարումները նույնիսկ մինչև ակնհայտ ախտանիշների ի հայտ գալը։

Թարգմանությունը՝ Lurer.com-ի