2027 թվականի հունվարի 1-ից Հայաստան ապօրինի ներկրված բջջային հեռախոսները չեն աշխատի

Հայաստանը պետք է ներդնի IMEI կոդերի գրանցման և վերահսկման միասնական համակարգ, որի միջոցով բջջային ցանցում կակտիվանան միայն օրինական ճանապարհով ներկրված կամ գրանցված հեռախոսները։ Հունիսի 25-ին կառավարության նիստում «Էլեկտրոնային հաղորդակցության մասին» օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին օրենքի նախագծի քննարկման ժամանակ այս մասին հայտարարել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Քննարկման արդյունքում կառավարությունը հավանություն է տվել օրինագծին։

Փաշինյանը, մասնավորապես, նշել է, որ բջջային հեռախոսների շուկան Հայաստանում գործող խոշորագույն ստվերային շուկաներից մեկն է, և դրա դեմ պայքարելու համար անհրաժեշտ են համակարգային ու քաղաքակիրթ լուծումներ։ «Բջջային հեռախոսների սև շուկայի դարաշրջանն ավարտվում է։ Ոչ մի հեռախոս, որի օրինական ներկրումը չի հաստատվի, չի կարողանա աշխատել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում»,- ասել է կառավարության ղեկավարը։

Վարչապետի խոսքով՝ այս կարգավորման հիմնական թիրախը բիզնեսն ու շուկան են։ Միևնույն ժամանակ, ֆիզիկական անձանց համար կսահմանվեն առանձին կանոններ, որպեսզի անձնական օգտագործման համար հեռախոս ներկրելիս խնդիրներ չառաջանան։ «Կարիք չկա լարվածություն ստեղծել անհատների համար։ Կկանոնակարգվի, թե մարդը որքան հաճախ կարող է անձնական օգտագործման հեռախոս բերել՝ տարին մե՞կ, թե՞ երկու տարին մեկ»,- պարզաբանել է նա։

Փաշինյանը հայտնել է, որ նախագիծը կքննարկվի նաև ոլորտի ներկայացուցիչների և խորհրդարանի գործընկերների հետ. մասնավորապես՝ կկազմակերպվեն լսումներ։ Այդուհանդերձ, ինչպես նշել է կառավարության ղեկավարը, իրենք չեն հետաձգելու որոշման ընդունումը։ «Որոշումը պետք է ուժի մեջ մտնի և սկսի գործել 2027 թվականի հունվարի 1-ից»,- ընդգծել է վարչապետը։

Օրինագծի հիմնավորման համաձայն՝ Հայաստանում IMEI կոդերի նկատմամբ վերահսկողության բացակայությունը նպաստում է կեղծված կամ փոփոխված IMEI կոդերով բջջային հեռախոսների շրջանառությանը։ Սա հանգեցնում է հարկային կորուստների, խաթարում է շուկայական մրցակցությունը, ինչպես նաև մեծացնում տեխնիկական և անվտանգային ռիսկերը։

Առաջարկվող կարգավորմամբ նախատեսվում է ստեղծել IMEI կոդերի միասնական պետական համակարգ, որը համատեղելի կլինի մաքսային մարմինների, կապի օպերատորների և պետական այլ կառույցների տվյալների բազաների հետ։ Համակարգը թույլ կտա համադրել մաքսային տվյալները, օպերատորների ակտիվացումներն ու միջազգային ռեգիստրները՝ հնարավորություն տալով ակտիվացնել միայն օրինական ճանապարհով ներկրված կամ սահմանված կարգով գրանցված սարքերը։

Նախագծով նախատեսվում է նաև ֆիզիկական անձանց համար նոր բջջային հեռախոսի IMEI կոդի առցանց գրանցման հնարավորություն։

Բացի այդ, բջջային հեռախոսների ներկրման և վաճառքի առևտրային գործունեությամբ հնարավոր կլինի զբաղվել միայն լիազոր մարմնին ծանուցելուց հետո։ Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ մինչ օրս այս գործունեությունն իրականացվել է առանց հստակ կանոնների ու սահմանափակումների։

Կառավարության գնահատմամբ՝ համակարգի ներդրումը կնպաստի ստվերային տնտեսության կրճատմանը, հարկային վարչարարության բարելավմանը, բջջային սարքերի շուկայի կարգավորմանը, սպառողների պաշտպանությանը, ինչպես նաև հեռախոսների գողությունների ու խարդախությունների կանխմանը։