ԱՄՆ–Իրան հարաբերություններ. հրադադարից հետո նոր փուլ

2026 թվականի հունիսի 26-ի դրությամբ ԱՄՆ–Իրան հակամարտությունում լայնածավալ ռազմական գործողությունները նվազել են, իսկ կողմերը շարունակում են աշխատել ավելի վաղ ձեռք բերված հրադադարի և փոխըմբռնման հուշագրի շրջանակում։ Հիմնական ուշադրությունն այժմ կենտրոնացած է պայմանավորվածությունների իրականացման և տարածաշրջանային անվտանգության վրա։

Այսօր Իրանի արտաքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ Հորմուզի նեղուցում նավագնացության կառավարումը պետք է իրականացվի գործող միջազգային և երկկողմ պայմանավորվածությունների հիման վրա։ Հայտարարությունը հնչել է այն բանից հետո, երբ Պարսից ծոցի մի շարք արաբական երկրներ դեմ են արտահայտվել նեղուցով անցման համար վճար սահմանելու գաղափարին։

Միևնույն ժամանակ, Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն-ի գլխավոր տնօրենը հայտնել է, որ կազմակերպությունը հույս ունի մոտ ապագայում վերսկսել Իրանի միջուկային օբյեկտների տեսչությունները՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունների շրջանակում։

Լրատվամիջոցների փոխանցմամբ՝ ԱՄՆ վարչակազմում շարունակվում են քննարկումները Մերձավոր Արևելքի հետագա քաղաքականության շուրջ։ Մասնավորապես նշվում է, որ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը և պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոը տարբեր մոտեցումներ ունեն տարածաշրջանում հետագա ռազմավարության վերաբերյալ, թեև կողմերը շարունակում են աջակցել հակամարտության դեէսկալացիային։

Փորձագետների գնահատմամբ՝ Իրանի ուղղությամբ լարվածության նվազումից հետո ԱՄՆ-ն կարող է ավելի մեծ ուշադրություն դարձնել այլ արտաքին քաղաքական ուղղություններին, այդ թվում՝ Ուկրաինաի շուրջ ընթացող գործընթացներին։

Ավելի վաղ հրապարակված ԱՄՆ–Իրան 14 կետանոց փոխըմբռնման հուշագրում նախատեսվում էին ռազմական գործողությունների դադարեցում, Հորմուզի նեղուցում ազատ նավարկության վերականգնում, պատժամիջոցների շուրջ բանակցություններ, Իրանի միջուկային ծրագրի վերաբերյալ պարտավորություններ և 60-օրյա բանակցային գործընթաց։