Տիզերի և մոծակների տարածած հիվանդություններն աճում են. Փորձագետները զգուշացնում են վտանգների մասին

Միջատներն ու տզերը վերջին տարիներին ոչ միայն ավելի լայն տարածում են գտնում, այլև ավելի մեծ վտանգ են ներկայացնում մարդու առողջության համար։ Փորձագետները նշում են, որ կլիմայի փոփոխությունը, եղանակային պայմանները, հողօգտագործման փոփոխությունները և վայրի կենդանիների թվի աճը նպաստում են դրանց արագ տարածմանը։

CNN-ի փոխանցմամբ, ԱՄՆ-ում հատկապես մտահոգիչ է տիզերի միջոցով փոխանցվող հիվանդությունների աճը։ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնի (CDC) տվյալներով՝ 2005-2019 թվականներին վեկտորային հիվանդությունների դեպքերը կրկնապատկվել են։ Ամենատարածվածը Լայմի հիվանդությունն է, սակայն աճում են նաև բաբեզիոզի, անապլազմոզի և Պովասան վիրուսի դեպքերը։ Մասնագետների խոսքով՝ սև ոտքերով տիզերը շարունակում են ընդլայնել իրենց տարածման սահմանները, իսկ որոշ շրջաններում այս տարի տիզերի ակտիվությունն ու վարակվածության մակարդակը ռեկորդային են եղել։

Տիզերի տարածման վրա ազդում են ոչ միայն ավելի տաք եղանակները, այլև եղջերուների և սպիտակոտք մկների թվի աճը, որոնք կարևոր դեր ունեն դրանց կենսացիկլում։ Գիտնականները նույնիսկ նշում են, որ կաղինների առատ բերքը կարող է հաջորդ տարի նպաստել մկների, իսկ հետո նաև տիզերի թվի ավելացմանը։

Աճում է նաև այլ տեսակների վտանգը։ «Մենակ աստղ» տիզը կարող է առաջացնել ալֆա-գալ համախտանիշ, որի հետևանքով մարդու մոտ ալերգիա է զարգանում կարմիր մսի և երբեմն նաև կաթնամթերքի նկատմամբ։ Միաժամանակ ԱՄՆ-ում տարածվում են նաև ասիական երկարեղջյուր տիզերը, որոնք բազմանում են նույնիսկ առանց արուների մասնակցության և մտահոգություն են առաջացնում թե՛ հանրային առողջության, թե՛ գյուղատնտեսության համար։

Մոծակների տարածած հիվանդությունները ևս շարունակում են խնդիր մնալ։ Արևմտյան Նեղոսի վիրուսը տարեկան հազարավոր մարդկանց է վարակում, իսկ դենգեի տենդի դեպքերն աճում են։ Գիտնականները նշում են, որ Aedes ցեղի մոծակները կլիմայի փոփոխության հետևանքով աստիճանաբար տարածվում են դեպի հյուսիս։

Փորձագետները խորհուրդ են տալիս պաշտպանվել միջատներից՝ օգտագործելով միջատավանող միջոցներ, պերմետրինով մշակված հագուստ, ինչպես նաև տնամերձ տարածքներում մաքրել տերևների կուտակումները, որտեղ հաճախ թաքնվում են տզերը։

Միաժամանակ շարունակվում են նոր լուծումների մշակման աշխատանքները։ Pfizer-ը դիմել է Լայմի հիվանդության դեմ պատվաստանյութի հաստատման համար, իսկ գիտնականները փորձարկում են նոր մեթոդներ, որոնք կարող են կանխել տիզերի միջոցով հիվանդությունների փոխանցումը։ Սակայն մասնագետներն ընդգծում են, որ ամենաարդյունավետ պաշտպանությունը շարունակում է մնալ անձնական կանխարգելումը և զգոնությունը։