Էրեբունիում հայտնաբերվել է շուրջ 2600-ամյա որմնանկարի դրվագ

Ֆրանս-հայկական հնագիտական արշավախումբն Էրեբունիի հնավայրում հայտնաբերել է որմնանկարի դրվագ, հայտնել է ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպանատունը:

Նախնական գնահատմամբ՝ որմնանկարը թվագրվում է մ.թ.ա. VII դարի երկրորդ կեսով կամ VI դարի սկզբով։

Հայ-ֆրանսիական պեղումները ղեկավարում են «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար, հնագետ Կարեն Ազատյանը և Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության Իլ դը Ֆրանսի տարածաշրջանային հնագիտական ծառայության ղեկավար Ստեֆան Դեշամը։ Արշավախումբը ձևավորվել է «Էրեբունի» արգելոց-թանգարանի և Ֆրանսիայի մշակույթի նախարարության հնագիտական ծառայության համագործակցության շրջանակում։

Էրեբունի քաղաք-ամրոցը հիմնադրել է Ուրարտուի արքա Արգիշտի Ա-ն՝ մ.թ.ա. մոտ 782 թվականին։ Այն, Արգիշտիխինիլիի (ներկայիս Արմավիր) և Թեյշեբայի (Կարմիր բլուր) հետ միասին, Արարատյան դաշտավայրում ուրարտական պետության երեք գլխավոր ամրոցներից էր։ Դրանց կառուցումը նպատակ ուներ ամրապնդել Ուրարտուի իշխանությունը հյուսիսում, վերահսկել Արարատյան դաշտը և կենտրոնացնել տարածաշրջանի տնտեսական ռեսուրսները։

Էրեբունիի նորագույն շրջանի ուսումնասիրությունները սկսվել են 1879 թվականին, երբ Չոլմաքչի գյուղի բնակիչ Պ. Տեր-Ավետիսովը Արին բերդի ստորոտում հայտնաբերել էր սեպագիր արձանագրությամբ բազալտե քար։ 1894 թվականին Մոսկվայի կայսերական հնագիտական ընկերության անդամ Ալեքսեյ Իվանովսկին ձեռք է բերել այդ քարը և հետախուզական ուսումնասիրություններ իրականացրել Արին բերդում՝ փաստագրելով տեսանելի կառույցները։ Երկու տարի անց՝ 1896 թվականին, ուրարտական սեպագրերի հետազոտող Միխայիլ Նիկոլսկին հրապարակել է արձանագրության տեքստը, որտեղ հիշատակվում էր Արգիշտի Մենուայորդու հիմնադրած Էրեբունի ամրոցը։

Էրեբունիի լայնածավալ հնագիտական պեղումները մեկնարկել են 1950-ականների սկզբին։ Աշխատանքները ղեկավարել է ճարտարապետ և հնագետ Կոստանդին Հովհաննիսյանը, իսկ գիտական խորհրդատուն եղել է ուրարտագետ Բորիս Պիոտրովսկին։ 1952 թվականից պեղումներին միացել է նաև Մոսկվայի Պուշկինի անվան կերպարվեստի պետական թանգարանի արշավախումբը։ Խորհրդային տարիներին տարբեր արշավախմբերի մասնակցությամբ պեղումները շարունակվել են մինչև 1975 թվականը։