Բուլդոզերով ժողովրդավարություն․ «Ինձ չհեռացրիք՝ ես եմ ձեզ հեռացնելու». Փաշինյան Ինչու Պապոյանը Մոսկվա չգնաց Ընդդիմադիր պատգամավորները ցանկանում են տեսակցել Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի զինծառայողին, բայց թույլ չեն տալիս Ինչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախը Երազ է տեսել ու սպանել մարդուն Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը Մոսկվան արմատական է տրամադրված Պապոյանի խառը հայտարարությունները․ Ռուսաստան չի մեկնել՝ սահմանափակումները չեն վերացվի Ծովագյուղի Վահրամն ու ՔՊ-ն՝ ընդդեմ Սևանի քաղաքապետի. ընտրությունների գլխավոր ինտրիգը Կայացել են Հայաստանի և Նիդերլանդների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների միջև խորհրդակցությունները Պայթեցման աշխատանքներ՝ Ենոքավան տանող ճանապարհին «Ռոսատոմը» պահպանում է ուրանի մատակարարումը Միացյալ Նահանգներ՝ չնայած արգելքներին 

Ստեփանակերտի Մայր տաճարի ոչնչացումը ներկայացվել է որպես «հաղթանակ»․ ահազանգ

Գիտություն և Մշակույթ
Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմեն, «Ազգային» պատմամշակութային ՀԿ փոխնախագահ Հովիկ Ավանեսովը ահազանգում է․
 
«Ադրբեջանական սոցիալական ցանցերում վերջերս տարածում է գտել լուսանկար՝ արված Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածամոր Հովանու Մայր տաճարի տարածքում։ Հատկապես ցավալի է դարձնում այն հանգամանքը, որ լուսանկարը հրապարակած ադրբեջանցի աղջիկը նույն վայրում գտնվել է նաև 2025 թվականին, երբ տաճարը դեռևս կանգուն էր։ Այսպիսով՝ նոր լուսանկարն ամրագրում է ոչ միայն տեղի ունեցած ավերումը, այլև ակնհայտորեն վկայում է այն վերաբերմունքի մասին, որ ձևավորվել է հայկական մշակութային և հոգևոր ժառանգության նկատմամբ։

Արբանյակային մշտադիտարկման տվյալները փաստում են, որ Մայր տաճարը ոչնչացվել է 2026 թվականի մարտի 3-ից ապրիլի 2-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Վերջին ամիսներին տաճարի ոչնչացման մասին բազմիցս ահազանգել են Արցախի մշակութային ժառանգության օմբուդսմենի գրասենյակը, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պաշտպանության և արբանյակային մշտադիտարկման ոլորտի այլ կառույցներ ու փորձագետներ։

Սակայն այս պատմության ամենաբնութագրական և միևնույն ժամանակ ամենացավալի դրվագներից մեկը լուսանկարին կցված մակագրությունն է՝ «gorbagor oldu», այսինքն՝ «վերացավ», «կործանվեց»։ Հայկական եկեղեցու ոչնչացումը ներկայացվում է ոչ թե որպես ցավի կամ մտահոգության առիթ, այլ՝ որպես հպարտության և գոհունակության պատճառ։

 

Այս երևույթը չի կարելի դիտարկել որպես մեկ անհատի կամ առանձին օգտատիրոջ վարքագիծ. այն ավելի խորքային և համակարգային խնդրի դրսևորում է։ Երբ եկեղեցու ոչնչացումը հանրային տիրույթում ուղեկցվում է ուրախության և հպարտության արտահայտություններով, դա վկայում է, որ հայատյացության և հայկական մշակութային ժառանգության նկատմամբ թշնամական վերաբերմունքի ձևավորումն Ադրբեջանում կրում է համակարգային բնույթ։
Արցախի հայկական մշակութային ժառանգության դեմ ուղղված գործողությունները վաղուց այլևս առանձին հուշարձանների ճակատագրի հարց չեն։ Խոսքը վերաբերում է հայկական հետքի համակարգված վերացման քաղաքականությանը, որի շրջանակում եկեղեցիներ, վանքեր, գերեզմանոցներ, խաչքարեր, հուշարձաններ, ամբողջական բնակավայրեր, պատմական թաղամասեր և այլ մշակութային օբյեկտներ կամ ոչնչացվում են, կամ ենթարկվում փոփոխությունների ու վերաիմաստավորման՝ ուղղված դրանց հայկական ինքնության ժխտմանը։

Մայր տաճարի ոչնչացումը հատկապես խորհրդանշական է, քանի որ տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ միջազգային հանրությունը, միջազգային կազմակերպություններն ու մշակութային ժառանգության պահպանության կառույցները տեղյակ են Արցախի հայկական ժառանգությանը սպառնացող վտանգներից։ Տարիներ շարունակ հրապարակվել են փաստաթղթեր, մասնագիտական զեկույցներ, լուսանկարներ և արբանյակային ապացույցներ, սակայն այդ վկայագրումներին հաճախ չեն հաջորդում գործնական և կանխարգելիչ քայլեր։

 

Միջազգային կառույցների ներկայիս արձագանքն ակնհայտորեն համաչափ չէ վտանգի մասշտաբին։ Յուրաքանչյուր նոր ոչնչացումից հետո հայտարարությունները, մտահոգություններն ու կոչերը չեն կարող փոխարինել իրական գործողություններին. եթե միջազգային հանրությունը սահմանափակվում է միայն արդեն կատարված ավերածությունն արձանագրելով, դա ոչ թե ժառանգության պաշտպանություն է, այլ ոչնչացման փաստի հետահայաց գրանցում։
Անընդունելի է նաև, որ մասնագիտական կառույցները ստիպված են արբանյակային պատկերների միջոցով բացահայտել հուշարձանների ոչնչացումը, մինչդեռ իրավասու միջազգային մարմիններն ի վիճակի չեն ապահովել մշտադիտարկման, անկախ փորձագիտական գնահատման, փաստահավաք առաքելությունների և պատասխանատվության գործուն մեխանիզմներ։

 

Արցախի մշակութային ժառանգությունը փրկելու համար անհրաժեշտ են ոչ թե հերթական արարողակարգային հայտարարություններ, այլ հստակ քայլեր՝ միջազգային մշտադիտարկման մեխանիզմների ներդրում, անկախ փորձագետների ներգրավում, արբանյակային տվյալների համակարգված հավաքագրում և հրապարակում, յուրաքանչյուր ոչնչացման իրավական փաստագրում, պատասխանատուների բացահայտում և միջազգային իրավական ու քաղաքական պատասխանատվության մեխանիզմների կիրառում։

 

Ստեփանակերտի Սուրբ Աստվածամոր Հովանու Մայր տաճարի ոչնչացումը պետք է ծառայի որպես հերթական լուրջ ահազանգ միջազգային հանրության համար։ Եթե այսօր հնարավոր է ոչնչացնել հայկական եկեղեցին և այդ արարքը ներկայացնել որպես «հաղթանակ»՝ ավելին, հպարտանալ դրանով, ապա սա նոր երևույթ չէ. նույն տրամաբանությամբ էր, որ Ադրբեջանի իշխանությունները հերոսացրին քնած հայ սպա Գուրգեն Մարգարյանին կացնահարած Ռամիլ Սաֆարովին, և նույն կերպ վարվեցին Քարամ Սլոյանի գլխատման դեպքի պարագայում։ Այս տրամաբանության շարունակականությունը նշանակում է, որ վաղը վտանգի տակ կարող է հայտնվել Արցախի հայկական ժառանգության ևս մեկ հուշարձան։

Մշակութային ցեղասպանությունը սկսվում է հենց այն պահից, երբ հուշարձանի ոչնչացումն այլևս չի ընկալվում որպես հանցագործություն և վերածվում է հաղթանակի խորհրդանիշի։ Իսկ միջազգային անգործությունը, անկախ նրանից, թե ինչ քաղաքական կամ այլ պատճառներով է հիմնավորվում, փաստացի ձևավորում է անպատժելիության միջավայր։

Ստեփանակերտի Մայր տաճարի ոչնչացումը պետք է ոչ միայն փաստագրվի, այլև դառնա միջազգային իրավական ու քաղաքական օրակարգի հարց։ Լռությունը, ուշացած արձագանքն ու անորոշ հայտարարություններն այլևս բավարար չեն։ Արցախի հայկական մշակութային ժառանգությունը, որը համամարդկային արժեք է ներկայացնում, փրկելու համար անհրաժեշտ են անհապաղ, համակարգված և չափելի գործողություններ, քանի դեռ պահպանված հուշարձանները դեռևս հնարավոր է փրկել»։

Հետևե՛ք Euromedia24-ին
Youtube-ում`
Բուլդոզերով ժողովրդավարություն․ «Ինձ չհեռացրիք՝ ես եմ ձեզ հեռացնելու». ՓաշինյանԻնչու Պապոյանը Մոսկվա չգնաց Ընդդիմադիր պատգամավորները ցանկանում են տեսակցել Շաքի ներխուժած ադրբեջանցի զինծառայողին, բայց թույլ չեն տալիսԻնչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախըԵրազ է տեսել ու սպանել մարդուն Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռըՄոսկվան արմատական է տրամադրված Պապոյանի խառը հայտարարությունները․ Ռուսաստան չի մեկնել՝ սահմանափակումները չեն վերացվիԾովագյուղի Վահրամն ու ՔՊ-ն՝ ընդդեմ Սևանի քաղաքապետի. ընտրությունների գլխավոր ինտրիգըԿայացել են Հայաստանի և Նիդերլանդների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների միջև խորհրդակցություններըՊայթեցման աշխատանքներ՝ Ենոքավան տանող ճանապարհին«Ռոսատոմը» պահպանում է ուրանի մատակարարումը Միացյալ Նահանգներ՝ չնայած արգելքներինՊուտինի առաջարկը․ դաշինքի վերադարձ 1997 թվականի դիրքերին՝ Կալինինգրադում զորքերի կրճատման դիմացՆեթանյահուի դաշինքը պարտվել է․ Քնեսեթի նոր խոսնակը ընդդիմադիր Մատան Կահանան էԼեհական մամուլ․ Ռուսաստանը բազմաթիվ զոհերով սադրանք էր ծրագրում՝ մեղքը գցելով Ուկրաինայի վրաՊուտինի, Թրամփի և Սի Ծինփինի եռակողմ հանդիպման հիմնական թեմաները հայտնի ենԽաբարովսկում Ուկրաինայի հետախուզության հետ կապի կասկածանքով երկու անձ է ձերբակալվելՌուսաստանը վետո է դրել, ՄԱԿ-ի առաքելությունը հեռանում է․ ԱՄՆ-ն նոր քայլեր է քննարկում Մարոկկոյում«Համառ էր և ոչ այնքան շնորհակալ»․ Բայդենը բացահայտել է Զելենսկու հետ լարված հարաբերություններըՆիդերլանդական արտադրողը հայտնել է, որ իր հրթիռներով են հարվածել Ղրիմի կամրջինՄոլդովան բողոք է ներկայացրել Ռուսաստանին․ երկրի օդային տարածք է մտել 7 անօդաչու սարքԳլխավոր դատախազը բավարարել է Ղրղզստանի միջնորդությունըԳերմանիան Ռուսաստանին մեղադրել է Ուկրաինայում արգելված քիմիական նյութեր կիրառելու մեջԵվրոպան Ուկրաինային 45 միլիարդ եվրո է առաջարկում․ պարտքը կապում են Ռուսաստանի հատուցումների հետԱլժիրում բախումից հետո հրդեհ է բռնկվել․ 8 մարդ զոհվել էԱՄՆ-ում մի շարք համակարգերի խափանումներից հետո Ռուբիոն բացառել է կիբերհարձակման վարկածըՍև ծովում խորտակված գազատարին 4 հարված է հասցվել․ պաշտոնյաՍի Ծինփինը պատրաստ է աջակցել ԱՄՆ–Հյուսիսային Կորեա երկխոսության վերսկսմանըՀնդկաստանում շինարարական վթարը 3 աշխատողի կյանք է խլելԱՄՆ-ն, Ճապոնիան, Հնդկաստանն ու Ավստրալիան նոր անվտանգության նախաձեռնություն են համաձայնեցրելՊունեի փայտանյութի շուկան բռնկվել է․ հրդեհի դեմ պայքարել է 150 մարդՇորթում․ կասկածյալները օրենքով գող «Օշականցի Գևորիկի»՝ «թուրք» մականվամբ եղբայրն ու ու նրա որդին ենՏեխասում արդյունաբերական տարա է պայթել․ աշխատակցին հոսպիտալացրել ենՊապուա Նոր Գվինեայում 6,0 մագնիտուդով երկրաշարժ է գրանցվելՌումինիայի գիշերային երկրաշարժը զգացվել է նաև հարևան երկրներումՊայմանագրային զինծառայող է մահացելՍիբիրում Ան-12 է կործանվել․ ինքնաթիռում եղած 19 մարդը զոհվել էՎթարային ջրանջատում Կոտայքի մարզումՖլորիդայում փողոցները ջրի տակ են․ Բրոուարդի դպրոցները փակվել ենՖրանսիական գյուղում ուժգին քամին վնասել է 26 տունՄեռնեք էլ՝ խաղաղություն լինելու է, հերիք էղավ. Միրզոյան (տեսանյութ) Ներկայացվել են Հայաստանի միգրացիոն քաղաքականության առաջնահերթություններըՀրաժարական կտամ, ռադս կքաշեմ, եկեք հեղափոխություն արեք․ Փաշինյանի պոռթկումը (տեսանյութ) Երբ հակաբիոտիկը չի ազդում. մեկնարկել է դիմադրության դեմ համաշխարհային շաբաթըՀորմոնային համակարգը խանգարող նյութերի ազդեցությունը կարող է սկսվել դեռ ծննդից առաջՓաշինյանն ասել է՝ պատրաստ է զոհվել հանուն հայրենիքի երբ իր խոստումը կատարի շատ խնդիրներ կլուծվեն. Ղազարյան (տեսանյութ) Նիման-Պիկի հիվանդության դեմ նոր դեղը կարող է երկարեցնել կյանքըՎատ օրինակ՝ վատ հետևանքներ․ պատգամավորների պահվածքը երեխաները կրկնում են դպրոցում․ Հովհաննիսյան«Արագ դուրս եկար ստեղից, դավայ»․ Ռուբինյանը՝ Էդգար Ղազարյանին (տեսանյութ) Թոքի քաղցկեղի դեմ նոր տարբերակ. ԱՄՆ-ում հաստատվել է նելադալկիբը
Ամենադիտված