Մարդու և այլ ընկերքավոր կաթնասունների նախնիները կարող էին զույգերով ապրել արդեն 160 միլիոն տարի առաջ

Բոլոր ժամանակակից ընկերքավոր կաթնասունների նախնիները՝ սկսած գետնախլուրդներից ու չղջիկներից մինչև փղերն ու մարդը, կարող էին կայուն արու-էգ զույգերով ապրել արդեն մոտ 160 միլիոն տարի առաջ։ Այդ եզրակացությանն են եկել գիտնականները՝ վերլուծելով հարյուրավոր ժամանակակից կաթնասունների սոցիալական կազմակերպվածության վերաբերյալ տվյալները։ Հետազոտության արդյունքները հրապարակվել են Proceedings of the National Academy of Sciences ամսագրում։

Առաջին ընկերքավոր կաթնասունները հայտնվել են մոտավորապես 160 միլիոն տարի առաջ՝ դինոզավրերի դարաշրջանում։ Դրանք փոքր, մորթով ծածկված կենդանիներ էին, որոնք արտաքինից հիշեցնում էին ժամանակակից գետնախլուրդներին։ Երկար ժամանակ գիտնականները ենթադրում էին, որ այս հին կաթնասունները, ինչպես նաև, տարածված պատկերացմամբ, գետնախլուրդները, վարում էին միայնակ կենսակերպ։

Սակայն նոր հետազոտությունը ցույց է տալիս, որ այս պատկերացումը սխալ էր։

Տասը տարվա ընթացքում հետազոտողները ուսումնասիրել են ավելի քան 15 հազար գիտական հրապարակում՝ վայրի կաթնասունների սոցիալական կազմակերպվածության մասին։ Նրանք հատուկ ուշադրություն են դարձրել գետնախլուրդներին և նրանց ամենամոտ ազգակիցներին։ Պարզվել է, որ մոտ 400 տեսակներից, որոնք համարվում էին միայնակ կենսակերպ վարող, բնության մեջ վարքագիծը իսկապես մանրամասն ուսումնասիրվել էր միայն 16-ի մոտ։ Ուսումնասիրված տեսակներից շատերը գոնե երբեմն միավորվում էին խմբերի մեջ, իսկ մոտ 38%-ը ապրում էր զույգերով։

Այնուհետև գիտնականները համադրել են ժամանակակից կաթնասունների մասին տվյալները նրանց էվոլյուցիոն ազգակցական կապերի հետ։ Վերջնական բազայում ներառվել են 806 տեսակ՝ ժամանակակից կաթնասունների 5740 տեսակներից՝ 80 պարկավոր և 726 ընկերքավոր։

Ուսումնասիրված տեսակների մեջ 24%-ը հիմնականում վարում էր միայնակ կենսակերպ, 17%-ը ապրում էր զույգերով, իսկ 59%-ը՝ խմբերով։ Միևնույն ժամանակ սոցիալական վարքը հաճախ փոխվում էր նույնիսկ նույն տեսակի ներսում։ Գիտնականները նման ճկունություն հայտնաբերել են ինչպես ժամանակակից պարկավոր և ընկերքավոր կաթնասունների, այնպես էլ նրանց հին նախնիների մոտ։

Վիճակագրական վերակառուցումը ցույց է տվել, որ ընկերքավոր կաթնասունների նախնադարյան պոպուլյացիայի մոտ մեկ քառորդը կարող էր ապրել զույգերով։

Սա համընկնում է այլ հետազոտությունների արդյունքների հետ։ Ընկերքավոր կաթնասունների մի քանի խոշոր խմբերի նախնիները, որոնք ապրել են մոտ 70 միլիոն տարի առաջ, նույնպես, հավանաբար, հիմնականում ապրել են զույգերով։ Սա վերաբերում է պրիմատների, փղամկների և զույգսմբակավորների նախնիներին։

Բեկումնային շրջանը տեղի է ունեցել մոտ 66 միլիոն տարի առաջ՝ աստերոիդի անկումից հետո, որը ոչ թռչնային դինոզավրերի և բազմաթիվ այլ խոշոր կենդանիների ոչնչացման պատճառ դարձավ։ Փոքր կաթնասունները վերապրեցին զանգվածային վերացումը և հաջորդ միլիոնավոր տարիների ընթացքում սկսեցին մեծանալ չափերով ու դառնալ ավելի սոցիալական։

Գիտնականների կարծիքով, հենց այդ ժամանակ հին զույգային կենսակերպը հիմք դարձավ ավելի խոշոր սոցիալական խմբերի ձևավորման համար։ Միասին ապրելը կաթնասուններին տալիս էր կարևոր առավելություն՝ պաշտպանություն գիշատիչներից։