Հայտնաբերվել է բրոնզի դարի հսկայական ամրոց, որը վերափոխում է Աֆրիկայի պատմությունը

Մարոկկոյում հնագետները հայտնաբերել են մոտ 4000 տարվա վաղեմության մեծ պաշտպանական կառույցի մնացորդներ: Libyan Studies ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրության հեղինակների խոսքով՝ այս հայտնագործությունը Հյուսիսային Աֆրիկայում Եգիպտոսից դուրս առաջին հաստատված մեծածավալ բրոնզե դարի ամրաշինական համալիրն է։

Քեմիսեթ նահանգի Ուեդ Բեխտ վայրում կատարված պեղումները ցույց են տվել, որ տեղի բնակիչները մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակի սկզբին արմատապես փոխել են իրենց կենսակերպը: Մի քանի դար առաջ նրանք բնակվել են մոտ 10 հեկտար մակերեսով բաց սարահարթում, որտեղ մշակել են գարի, ցորեն և ոլոռ, ինչպես նաև զանգվածաբար արտադրել են հղկված քարե կացիններ: Սակայն բրոնզե դարում մարդիկ տեղափոխվել են նեղ ժայռոտ հրվանդան, որը պաշտպանված է գետով և կիրճով: Միակ հասանելի մուտքը ապահովելու համար նրանք խորը փոս են փորել և կառուցել հողե պարիսպ՝ հսկայական պատով:

Աշխատանքների ընթացքում հետազոտողները խրամատ են փորել գլխավոր պարիսպով և պարզել, որ ամրաշինությունը կառուցվել է մի քանի փուլով: 17 նմուշների ռադիոածխածնային թվագրումը ցույց է տվել, որ ամենավաղ պատերը կառուցվել են մ.թ.ա. 2010-1747 թվականների միջև:

Հետագայում կառույցը մի քանի անգամ վերանորոգվել է, և ուժեղ հրդեհների հետքերը վկայում են պարբերական ավերածությունների մասին: Նման պաշտպանական գծի կառուցումը պահանջել է կազմակերպված աշխատանք և պլանավորում, ինչը վկայում է գյուղատնտեսական հողերի և ռեսուրսների համար աճող մրցակցության մասին, այլ ոչ թե պարզապես արտաքին ներխուժման վախի մասին:

Հնագետները ապացուցել են, որ հյուսիսարևմտյան Մաղրիբը հետամնաց ծայրամաս չէր և զարգացել է Ջիբրալթարի նեղուցի հասարակություններին զուգահեռ:

Մասնագետները այս վայրում պատերի գոյությունը հայտնաբերել են դեռևս 1930-ական թվականներին՝ ֆրանսիացի հնագետ Արմանդ Ռյուլմանի շնորհիվ: Սակայն երկար ժամանակ գիտնականները չէին կարողանում որոշել կառույցի տարիքը՝ մոտակայքում կատարված հետագա վերակառուցումների պատճառով: Մ.թ. 11-13-րդ դարերում մարդիկ վերաբնակեցրել են այս առավելություն ունեցող հրվանդանը, վերականգնել հին պարիսպների մի մասը և տարածքում հիմնել մեծ գերեզմանատուն:

Այժմ Ուեդ Բեխտի գտածոները լրացնում են պատմական գրառումների զգալի բացը և նոր հայացք են բացում նախապատմական Աֆրիկայի սոցիալական գործընթացների վրա: