Փարիզում մահացել է Գվինեայի նախկին վարչապետ և ընդդիմության առաջնորդ Սիդյա Տուրեն

Ուրբաթ Փարիզում 81 տարեկանում մահացել է Գվինեայի նախկին վարչապետը և երկրի ընդդիմության առաջատար առաջնորդներից մեկը՝ Սիդյա Տուրեն, հայտնել է AFP-ն՝ հղում կատարելով նրա ընտանիքին մոտ կանգնած աղբյուրներին։

Տուրեն Կոտ դ’Իվուարում աքսորի մեջ գտնվելով՝ ղեկավարել է Գվինեայի խոշոր ընդդիմադիր կուսակցություններից մեկը՝ Հանրապետական ուժերի միությունը (UFR)։ Մարտին Գվինեայի իշխանությունները ցրեցին UFR-ը ևս 39 քաղաքական կուսակցությունների հետ միասին՝ քաղաքական գործունեության և քաղաքացիական ազատությունների լայնածավալ սահմանափակումների շրջանակում։

Առողջական վիճակի վատթարացումից հետո Աբիջանում Տուրեն մոտ երկու շաբաթ գտնվել է Փարիզի Ամերիկյան հիվանդանոցում։ Ըստ AFP-ի աղբյուրների՝ նա հիվանդացել էր Կոտ դ’Իվուարի մայրաքաղաքում։ Գործակալության զրուցակիցները խոսել են անանունության պայմանով՝ վախենալով իրենց անվտանգության համար։

Տուրեն լքել է Գվինեան 2021 թվականի սեպտեմբերին տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումից հետո, երբ իշխանության եկավ Մամադի Դումբույան։ Այդ ժամանակից ի վեր նա ապրում էր Աբիջանում։

Անցյալ տարվա դեկտեմբերին Դումբույան ընտրվել է Գվինեայի նախագահ։ Ընտրություններին չեն մասնակցել հիմնական ընդդիմադիր ուժերը, այդ թվում՝ UFR-ը և ևս երկու խոշոր ընդդիմադիր կուսակցություններ՝ Գվինեայի ժողովրդավարական ուժերի միությունը (UFDG) և Գվինեական ժողովրդի միավորումը (RPG)։

UFDG-ի առաջնորդ Սելու Դալեն Դիալոն, որը նույնպես գտնվում է աքսորում, ցավակցություն է հայտնել Տուրեի մահվան կապակցությամբ։ Նա նրան անվանել է «ընկեր և պայքարի զինակից» և հայտարարել, որ նրանք կիսում էին Գվինեան ժողովրդավարության և իրավունքի գերակայության սկզբունքների վրա հիմնված բարգավաճ երկիր դարձնելու երազանքը։

Տուրեն զբաղեցրել է Գվինեայի վարչապետի պաշտոնը 1996 թվականի հուլիսից մինչև 1999 թվականի մարտը։ Այդ ժամանակահատվածում իրականացվել են վարչական և տնտեսական բարեփոխումներ, ինչպես նաև փորձեր են արվել ամրապնդել երկրի հարաբերությունները միջազգային ֆինանսական հաստատությունների հետ։

2000 թվականին կառավարությունից հեռանալուց հետո Տուրեն գլխավորել է UFR-ը և աստիճանաբար դարձել նախագահ Լանսանա Կոնտեի և հաջորդ գվինեական իշխանությունների ընդդիմախոսներից մեկը։ Նա առաջադրվել է նախագահի պաշտոնում 2010 և 2015 թվականներին, սակայն երկու անգամ էլ պարտություն է կրել։

Տուրեն ծնվել է 1945 թվականին Կոտ դ’Իվուարում։ Կարիերայի մի մասը նա անցկացրել է այս երկրում, այդ թվում՝ աշխատել է տնտեսական և ֆինանսական կառավարման ոլորտում։

Գվինեայի նախկին նախագահ Ալֆա Կոնդեն, որի օրոք Տուրեն աշխատել է՝ չնայած նրանց միջև եղած տարաձայնություններին, նրա մահը խորապես ցավալի է անվանել և նշել, որ քաղաքական գործիչը կյանքի վերջում ստիպված էր ապրել աքսորում։

Գվինեայի ներկայիս վարչապետ Ամադու Օուրի Բան Տուրեին անվանել է «պրագմատիկ բարեփոխիչ» և «Գվինեայի քաղաքական կյանքի բացառիկ դեմք երեք տասնամյակների ընթացքում»։