Ավելի բարձր, քան բենզասղոցն ու հորատիչը․ գիտնականները գտել են աշխարհի ամենաբարձրաձայն թռչուններին

Ավելի բարձր, քան բենզասղոցն ու հորատիչը․ գիտնականները գտել են աշխարհի ամենաբարձրաձայն թռչնի կոչմանը հավակնող երկու տեսակների։ Բրազիլական սպիտակակոկորդ զանգակահավը և կարմրատոտիկ սերիեման կարող են արձակել ավելի քան 120 դեցիբել հզորությամբ ձայներ։ Հետազոտությունը հրապարակվել է Evolution ամսագրում։

Մասաչուսեթսի համալսարանի Ամհերսթի մասնաճյուղից Ջեֆ Պոդոսը և նրա նախկին ասպիրանտ Ժուան Մենեզեսը չափել են 123 տեսակի թռչունների ձայների բարձրությունը, այդ թվում՝ 113 տեսակների, որոնց համար նման տվյալներ նախկինում ընդհանրապես չէին եղել։

2019 թվականին Պոդոսը հաստատել էր, որ Ամազոնիայի սպիտակ զանգակահավն արձակում է աշխարհում ամենաբարձր թռչնականչը։ Նրա ձայնն ավելի բարձր էր, քան աշխատող բենզասղոցի ձայնը, ավելի ուշ այդ արդյունքը հաստատել է նաև Guinness World Records-ը։

Սակայն այս անգամ գիտնականներին հետաքրքրում էր ոչ այնքան համաշխարհային ռեկորդը։ Նրանք ցանկանում էին հասկանալ, թե օրգանիզմի ինչ առանձնահատկություններ են թույլ տալիս թռչուններին արձակել այդքան հզոր ձայներ, և արդյոք դա կապված է նրանց կենսակերպի, բնակավայրի և սոցիալական վարքագծի հետ։

Թռչունների ձայնի բարձրությունն անմիջապես բնության մեջ չափելը երկար ժամանակ չափազանց դժվար է եղել։ Ձայնի ուժը կախված է հեռավորությունից․ կանչը, որը մի քանի մետրից խլացուցիչ է թվում, հարյուրավոր մետրերից կարող է շատ ավելի թույլ հնչել։ Այդ պատճառով հետազոտողները պետք է միաժամանակ իմանային ինչպես ձայնի մակարդակը, այնպես էլ թռչնից ճշգրիտ հեռավորությունը։

Պոդոսն ու Մենեզեսը լուծել են այս խնդիրը համեմատաբար պարզ սարքերի օգնությամբ, որոնք մինչև վերջերս թռչնագետների կողմից հազվադեպ էին օգտագործվում։ Հեռավորությունը որոշելու համար նրանք կիրառել են գոլֆի համար նախատեսված լազերային հեռաչափ, իսկ ձայնի բարձրությունը չափել են շարժական պրոֆեսիոնալ աղմկաչափով։

Այդ սարքավորումներով գիտնականները չափումներ են իրականացրել Մասաչուսեթսում և Բրազիլիայում։ Ընդգրկման տիրույթը տպավորիչ էր՝ կոլիբրիի մոտ 64 դեցիբելից՝ մոտավորապես սովորական զրույցի մակարդակ, մինչև ավելի քան 120 դեցիբել՝ սպիտակակոկորդ զանգակահավի և կարմրատոտիկ սերիեմայի մոտ։

Այդպիսի բարձրությունը համադրելի է շատ հզոր արդյունաբերական աղմուկի հետ և գերազանցում է բենզասղոցներին ու հորատիչներին բնորոշ մակարդակը։

Հետազոտությունը նաև ցույց է տվել, թե ինչ ֆիզիկական առանձնահատկություններ են օգնում թռչուններին ստեղծել առանձնապես հզոր ձայներ։ Միջինը ամենաբարձր տեսակներն ավելի խոշոր են, նրանց մարմիններն ունեն ավելի զարգացած մկանային համակարգ, ինչը թույլ է տալիս ձայնարտադրության ժամանակ օդն ավելի ուժեղ սեղմել։ Բացի այդ, նրանց կտուցն ավելի լայն է բացվում։ Հետազոտողները դա համեմատում են փողային երաժշտական գործիքների հետ․ ավելի լայն բացվածքն օգնում է ուժեղացնել ձայնը։

Բայց թե ինչու է թռչուններին անհրաժեշտ եղել այդքան հզոր ձայն՝ գիտնականներին առայժմ չի հաջողվել բացատրել։

Նրանք ենթադրում էին, որ հատկապես բարձրաձայն պետք է լինեն այն թռչունները, որոնց համար դժվար է արագ տեղաշարժվել, որոնք բնակվում են խիտ անտառներում կամ ապրում են մի քանի զուգընկերներով խմբերում։ Սակայն ստացված տվյալները թույլ չեն տվել բացահայտել ընդհանուր օրինաչափություն, որը կկապեր ձայնի բարձրությունը թռչունների էկոլոգիայի կամ սոցիալական կազմակերպման հետ։

Հետազոտողների խոսքով՝ այժմ նրանք ավելի լավ են հասկանում, թե ինչպես են թռչունները ստեղծում չափազանց բարձր ձայներ, սակայն դեռևս չգիտեն, թե ինչու որոշ տեսակների անհրաժեշտ եղավ ձայնի այդպիսի ուժը։ Պատասխանը գտնելու համար անհրաժեշտ կլինի անմիջապես բնության մեջ չափել շատ ավելի մեծ թվով տեսակների ձայների բարձրությունը։