Մբապեն ու Hello Kitty-ն զայրացրել են Չինաստանին․ սկանդալները սպառնում են միլիոնավոր եկամուտներին

Ֆրանսիացի ֆուտբոլիստ Կիլիան Մբապեն և ճապոնական Sanrio ընկերությունը, որը հայտնի է Hello Kitty կերպարի ստեղծմամբ, հայտնվել են Չինաստանի հանրության քննադատության թիրախում։ Երկու դեպքում էլ սկանդալները հանգեցրել են պաշտոնական ներողությունների, համագործակցությունների դադարեցման և բիզնեսի համար հնարավոր ֆինանսական կորուստների։

Ամեն ինչ սկսվել է այն բանից հետո, երբ Մադրիդի «Ռեալի» հարձակվող Կիլիան Մբապեն ֆրանսիական հեռուստաշոուի տեսանյութում մեկնաբանել է համացանցում տարածված մի մեմ, որտեղ իր դեմքը տեղադրված է եղել Չինաստանի նախկին առաջնորդ Մաո Ցզեդունի մարմնի վրա։ Ֆուտբոլիստը կատակով նշել է, որ պատկերված անձը, իր կարծիքով, «ինչ-որ չինացի բռնապետ» է։

Մբապեի արտահայտությունը բուռն արձագանք է առաջացրել չինական սոցիալական ցանցերում։ Մի շարք ընկերություններ խզել են նրա հետ համագործակցությունը՝ հայտարարելով, որ անհանդուրժող են Չինաստանի ժողովրդի զգացմունքները վիրավորող ցանկացած խոսքի կամ գործողության նկատմամբ։ Չինաստանի պետական լրատվամիջոցները հեռացրել են ֆուտբոլիստին վերաբերող բովանդակությունն ու գովազդները, ինչպես նաև դադարեցրել նրա և Իսպանիայի ֆուտբոլի առաջնության՝ Լա Լիգայի մասնակցությամբ հանդիպումների ու միջոցառումների հեռարձակումները։

Հնարավոր հետագա հետևանքներից խուսափելու նպատակով Մբապեն պաշտոնական ներողություն է խնդրել՝ ընդունելով, որ իր մեկնաբանությունը չմտածված է եղել և վիրավորել է Չինաստանի ու աշխարհի տարբեր երկրներում բնակվող չինական համայնքների բազմաթիվ ներկայացուցիչների։

Մբապեի շուրջ աղմուկը դեռ չմարած՝ քննադատության նոր ալիք է բարձրացել Hello Kitty-ի հեղինակ Sanrio ընկերության դեմ։ Ընկերությունը համագործակցել էր ճապոնական «VIVANT» լրտեսական հեռուստասերիալի հետ՝ թողարկելով սերիալի կերպարների հագուստով Hello Kitty-ի, My Melody-ի, Kuromi-ի և Cinnamoroll-ի ապրանքատեսակներ։

Չինաստանի պետական լրատվամիջոցները սերիալը բնութագրել էին որպես հակաչինական։ Քննադատության պատճառը սերիալում չինացի հետախուզական գործակալներին որպես ճապոնացի լրտեսներին խոշտանգող անձանց ներկայացնելն էր։ Համագործակցությունը լայն տարածում է գտել չինական սոցիալական ցանցերում՝ առաջացնելով օգտատերերի դժգոհությունը։

Իրավիճակից հետո Sanrio-ն հայտարարել է համագործակցության, ինչպես նաև դրան հաջորդող բոլոր նախագծերի և գովազդային միջոցառումների դադարեցման մասին՝ նշելով, որ ստացել է տարբեր կողմերի արձագանքներ, և նախագիծը պարունակում է արտահայտություններ, որոնք չեն համապատասխանում ընկերության արժեքներին։

Միջադեպին անդրադարձել է նաև Չինաստանի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչ Գուո Ցզյակունը։ Նրա խոսքով՝ «VIVANT» սերիալը հերթական անգամ բացահայտում է Ճապոնիայում գոյություն ունեցող այն ուժերի գործունեությունը, որոնք մշակութային արտադրանքի միջոցով փորձում են վարկաբեկել Չինաստանը և տարածել հակաչինական տրամադրություններ։

CNN-ի փոխանցմամբ՝ նման միջադեպերը նորություն չեն։ Վերջին տարիներին Չինաստանում քննադատության են արժանացել նաև Dolce & Gabbana, Versace, H&M, Nike, Bulgari և Lululemon ապրանքանիշերը, ինչպես նաև NBA-ն։ Վեճերի պատճառները տարբեր են եղել, սակայն հաճախ առնչվել են Չինաստանի տարածքային ամբողջականության, Թայվանի, Հոնկոնգի և Մակաոյի կարգավիճակի, ինչպես նաև Չինաստանի ու Ճապոնիայի պատմական հակասությունների հետ։

Փորձագետների գնահատմամբ՝ Չինաստանի հսկայական սպառողական շուկան գրավիչ է միջազգային ընկերությունների և հայտնի անձանց համար, սակայն չինացի սպառողները չափազանց զգայուն են իրենց երկրի և ժողովրդի նկատմամբ վիրավորական ընկալվող արտահայտությունների ու գործողությունների հարցում։

Չինաստանի շուկայում գործունեություն ծավալող օտարերկրյա ընկերություններն ու հայտնի անձինք ստիպված են հաշվի առնել նաև պատմական և աշխարհաքաղաքական զգայուն հարցերը։ Չինաստանի շուկայի հետազոտությունների խմբի ղեկավար Շոն Ռեյնի խոսքով՝ բրենդները գնալով ավելի զգուշավոր են դառնում՝ համագործակցելով այդ առանձնահատկություններին ծանոթ խորհրդատուների հետ։

Սակայն նման սկանդալների հետևանքները միշտ չէ, որ արագ են վերանում։ Օրինակ՝ Dolce & Gabbana-ն տարիներ անց էլ դժվարանում է վերականգնել իր դիրքերը Չինաստանում։ Իսկ 2019 թվականին «Հյուսթոն Ռոքեթսի» գլխավոր մենեջերի՝ Հոնկոնգի ժողովրդավարական շարժմանն աջակցող հայտարարությունից հետո Չինաստանը խզել էր կապերը NBA-ի հետ և արգելել լիգայի թիմերին խաղալ երկրում։ Համագործակցությունը վերականգնվել է միայն անցյալ տարի։

Փորձագետների խոսքով՝ Չինաստանում հաջողությունը կարող է մեծ եկամուտներ ապահովել, սակայն սխալ ընկալված արտահայտության կամ գործողության հետևանքները կարող են լինել արագ և չափազանց ծախսատար։