Կարո՞ղ է Նեթանյահուն անցումային կառավարության պայմաններում պատերազմ սկսել Իրանի դեմ

Իսրայելում նոր կառավարության ձևավորման գործընթացի ֆոնին Բենիամին Նեթանյահուն շարունակում է զբաղեցնել վարչապետի պաշտոնը և պահպանել երկրի պաշտպանության ու արտաքին քաղաքականության նկատմամբ լիազորությունները։ Սակայն Գադի Այզենկոտին նոր կառավարություն ձևավորելու մանդատ տալուց հետո հարց է առաջացել՝ արդյոք Նեթանյահուն կարող է անցումային կառավարության ղեկավարի կարգավիճակով վերսկսել Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները, գրում է The Jerusalem Post-ը։

Իսրայելի օրենսդրությունը չի արգելում անցումային կառավարությանը պատերազմ սկսել, սակայն նման որոշումը պետք է ընդունվի սահմանված ընթացակարգերով։ «Կառավարության մասին» հիմնական օրենքի համաձայն՝ լայնածավալ ռազմական գործողության կամ պատերազմ սկսելու համար անհրաժեշտ է կառավարության կամ համապատասխան լիազորություններ ստացած անվտանգության կաբինետի որոշումը։ Միևնույն ժամանակ, անցումային կառավարությունը պարտավոր է զսպվածություն ցուցաբերել և խուսափել այնպիսի քայլերից, որոնք հնարավոր է հետաձգել մինչև նոր կառավարության ձևավորումը։

Իրավիճակն ավելի բարդ է դառնում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ղեկավարների տարբեր դիրքորոշումների պատճառով։ Դոնալդ Թրամփը ներկայում նախընտրում է Իրանի հետ բանակցությունների միջոցով համաձայնության հասնել և անհրաժեշտ չի համարում նոր հարվածները։ Նեթանյահուն, հակառակը, պնդում է, որ Իրանի սպառնալիքը վերջնականապես վերացնելու համար անհրաժեշտ է տապալել այաթոլլաների վարչակարգը։ Միևնույն ժամանակ, Իսրայելի պաշտպանական կառույցներին հանձնարարվել է բարձրացնել պատրաստվածությունը՝ հնարավոր ռազմական գործողությունների դեպքում։

Իսրայելի պատմության մեջ արդեն եղել են դեպքեր, երբ անցումային կառավարությունները ռազմական գործողություններ են իրականացրել։ 2008-ին Էհուդ Օլմերտի կառավարությունը սկսեց «Ձուլած կապար» գործողությունը Գազայի հատվածում, 2021-ին Նեթանյահուի ղեկավարությամբ իրականացվեց «Պատերի պահապաններ» գործողությունը, իսկ 2022-ին Յաիր Լապիդի կառավարությունը սկսեց «Արշալույս» գործողությունը։ Սակայն Իրանի դեմ հնարավոր նոր պատերազմը կարող է էապես տարբերվել այդ օրինակներից՝ իր մասշտաբով և տարածաշրջանային հետևանքներով։

Այզենկոտն արդեն Նեթանյահուին կոչ է արել զերծ մնալ այնպիսի անվտանգության որոշումներից, որոնք անհետաձգելի չեն և կարող են սպասել մինչև նոր կառավարության ձևավորումը։ Իսրայելի վարչապետի գրասենյակը, սակայն, պնդում է, որ կառավարության բոլոր որոշումները հիմնված են բացառապես անվտանգության նկատառումների վրա։ Այսպիսով, Նեթանյահուն իրավական առումով պահպանում է ռազմական որոշումներ ընդունելու հնարավորությունը, սակայն Իրանի դեմ նոր պատերազմ սկսելու հարցում վճռորոշ են լինելու սպառնալիքի հրատապությունը, իրավական ընթացակարգերը և գործողության հնարավոր հետևանքները։