Եգիպտոսը փորձում է նվազեցնել կախվածությունն Իսրայելի գազից, սակայն այլընտրանքները դեռ ուշանում են

Եգիպտոսը բնական գազի պակասը մեղմելու և թանկարժեք ներմուծումից կախվածությունը նվազեցնելու նպատակով դիմել է Կիպրոսին՝ որպես գազի մատակարարման այլընտրանքային աղբյուրի։ Սակայն նոր նախագծերի ձգձգումները, առևտրային տարաձայնություններն ու ներքին արտադրության անկումը նշանակում են, որ Իսրայելի գազը դեռ երկար ժամանակ կարևոր նշանակություն կունենա Եգիպտոսի տնտեսության համար, գրում է The Media Line-ը։

Գազի պակասի պատճառով Եգիպտոսի իշխանությունները նոյեմբերի 8-ից խորացրել են պարարտանյութ արտադրող ընկերությունների մատակարարումների սահմանափակումները՝ կրճատումը 20 տոկոսից հասցնելով 33 տոկոսի։ Սա սպառնում է երկրի արտահանման եկամուտներին. 2026 թվականի առաջին ինը ամիսներին քիմիական նյութերի և պարարտանյութերի արտահանումը կազմել է շուրջ 9.54 միլիարդ դոլար՝ նախորդ տարվա համեմատ աճելով 34 տոկոսով։ Գազի պակասը մտահոգություններ է առաջացնում նաև պարենային անվտանգության առումով, քանի որ այն անհրաժեշտ է ինչպես պարարտանյութերի, այնպես էլ էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար։

Եգիպտոսի ներքին գազի արտադրությունը 2021-2024 թվականներին նվազել է գրեթե 30 տոկոսով, հիմնականում «Զոհր» հանքավայրի արդյունահանման անկման հետևանքով։ 2024 թվականին երկիրը դարձել է հեղուկացված բնական գազի զուտ ներմուծող։ Միաժամանակ, Իրանի հետ պատերազմի և համաշխարհային գների աճի պայմաններում ներմուծման ծախսերը կտրուկ ավելացել են։ Եգիպտոսի վարչապետ Մոստաֆա Մադբուլիի խոսքով՝ ներմուծվող գազի համադրելի ծավալների ամսական արժեքը մոտ 560 միլիոն դոլարից հասել է 1.65 միլիարդ դոլարի։

Այս պայմաններում Իսրայելը շարունակում է մնալ Եգիպտոսի հիմնական գազային գործընկերներից մեկը։ Իսրայելական «Լևիաթան» հանքավայրի գործընկերները 2025 թվականին 35 միլիարդ դոլարի համաձայնագիր են ստորագրել՝ մինչև 2040 թվականը Եգիպտոս գազ մատակարարելու վերաբերյալ։ Չնայած երկու երկրների քաղաքական հարաբերություններում առկա լարվածությանը՝ գազային առևտուրը շարունակում է խորացնել նրանց տնտեսական փոխկապակցվածությունը։ Սակայն Իրանի հետ պատերազմի ընթացքում «Լևիաթան» հանքավայրի 33-օրյա դադարեցումը ցույց տվեց այդ կախվածության խոցելիությունը. մարտին Իսրայելից գազի ներմուծումը նվազել էր ավելի քան 80 տոկոսով։

Կիպրոսի գազային նախագծերը կարող են երկարաժամկետ հեռանկարում լրացուցիչ մատակարարումներ ապահովել, սակայն արագ լուծում չեն առաջարկում։ «Կրոնոս» հանքավայրի արդյունահանումը նախատեսվում է սկսել 2028 թվականի առաջին կեսին, իսկ դրա գազի մեծ մասը նախատեսված է հեղուկացման և Եվրոպա արտահանման համար։ «Աֆրոդիտե» հանքավայրի շահագործումը, որը հիմնականում կարող է ծառայել եգիպտական շուկային, ամենավաղը կարող է սկսվել 2031 թվականին։ Ծրագրի իրականացմանը խոչընդոտում են Կիպրոսի և Իսրայելի միջև ծովային սահմանը հատող գազային պաշարների շուրջ վեճը և գազի տեղափոխման սակագնի վերաբերյալ տարաձայնությունները։ Հետևաբար, նույնիսկ Կիպրոսի նախագծերի իրականացման դեպքում Եգիպտոսը առաջիկա տարիներին, ամենայն հավանականությամբ, կշարունակի զգալիորեն կախված մնալ իսրայելական գազի մատակարարումներից։