Թուրքիայում անցկացվող COP31 գագաթնաժողովը վերածվել է դիվանագիտական հանդիպումների հարթակի

Թուրքիայի Անթալիա քաղաքում նոյեմբերի 9-ին մեկնարկած ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության 31-րդ համաժողովը (COP31) աստիճանաբար դառնում է ոչ միայն կլիմայական խնդիրների քննարկման, այլև միջազգային առաջնորդների դիվանագիտական հանդիպումների և քաղաքական կապերի ամրապնդման հարթակ։ Միջոցառման օրակարգում կլիմայական հարցերի կողքին ավելի մեծ տեղ են զբաղեցնում տարածաշրջանային հարաբերությունները, պատերազմներն ու միջազգային հակասությունները, գրում է The Jerusalem Post-ը։

Համաժողովն անցկացվում է աշխարհաքաղաքական լարվածության պայմաններում՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև պատերազմի, Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի շարունակվող ագրեսիայի և Մերձավոր Արևելքում հակամարտությունների ֆոնին։ Թուրքիայի իշխանությունների տվյալներով՝ գագաթնաժողովին ակնկալվում է 95 երկրի և յոթ միջազգային կազմակերպության 102 առաջնորդների մասնակցություն։ Ընդհանուր համաժողովին ներկայացված են լինելու 196 երկիր և Եվրամիությունը։ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը միջոցառումն օգտագործում է երկրի միջազգային ազդեցությունն ու միջնորդական դերակատարությունը ցուցադրելու համար։

Համաժողովը դիվանագիտական ակտիվության հնարավորություն է դարձել նաև Մերձավոր Արևելքի երկրների համար։ Սիրիայի նախագահ Ահմեդ ալ-Շարաան մասնակցում է միջոցառմանը կնոջ՝ Լատիֆա ալ-Դրուբիի հետ։ Դամասկոսի համար նման միջազգային հանդիպումները կարևոր են Ասադի վարչակարգի անկումից հետո տարածաշրջանային և միջազգային կապերը վերականգնելու տեսանկյունից։ Իրաքի նախագահն էլ հանդիպումներ է ունեցել Էրդողանի և ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշի հետ։

Իրանի նախագահ Մասուդ Փեզեշքիանը, իր հերթին, համաժողովն օգտագործել է ԱՄՆ-ի և Իսրայելի ռազմական գործողությունների հետևանքով, իր պնդմամբ, պատճառված բնապահպանական վնասների հարցը բարձրացնելու համար։ Նա կոչ է արել միջազգային հանրությանը գնահատել ռազմական գործողությունների բնապահպանական հետևանքները և մշակել փոխհատուցման մեխանիզմներ։ Այսպիսով, կլիմայական հարթակը դարձել է նաև հակամարտությունների շուրջ քաղաքական դիրքորոշումներ ներկայացնելու միջոց։

Միաժամանակ, մի շարք առաջնորդներ մտահոգություն են հայտնել, որ կլիմայական օրակարգը հետին պլան է մղվում։ Բրազիլիայի նախագահ Լուիս Ինասիու Լուլա դա Սիլվան քննադատել է այն հանգամանքը, որ կլիմայի փոփոխության հարցը գրեթե բացակայում է G7-ի և G20-ի վերջին հանդիպումների քննարկումներից։ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիու Գուտերեշն էլ զգուշացրել է, որ կլիմայական ճգնաժամն ավելի արագ է զարգանում, քան միջազգային հանրության արձագանքը։ Նա կոչ է արել ուժեղացնել գործողությունները և սահմանափակել հանածո վառելիքի ոլորտի ազդեցությունը։

Գագաթնաժողովին չեն մասնակցում մի շարք խոշոր երկրների առաջնորդներ, այդ թվում՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը, Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինը, Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին և եվրոպական մի շարք ղեկավարներ։ Եվրամիության կլիմայական հարցերով պաշտոնյա Վոպկե Հուկստրան նույնպես նշել է, որ համաժողովից սպասելիքները մեծ չեն։ Թուրքիայի նախագահը, մինչդեռ, առաջ է մղում էներգետիկ արդար անցման գաղափարը՝ հաշվի առնելով տարբեր երկրների զարգացման կարիքներն ու էներգետիկ անվտանգությունը։

Արդյունքում COP31-ը կարող է առավելապես հիշվել ոչ թե կլիմայական ոլորտում ձեռք բերված նշանակալի պայմանավորվածություններով, այլ համաժողովի շրջանակում տեղի ունեցած երկկողմ հանդիպումներով և դիվանագիտական շփումներով։ Թուրքիայի համար սա հնարավորություն է՝ ներկայանալու որպես հարթակ, որտեղ կարող են հանդիպել անգամ աշխարհաքաղաքական տարբեր բևեռների ներկայացուցիչները։